Yến tiệc triều đình Việt Nam đãi sứ thần có những món gì?
Trong sách Việt Hoa thông sứ sử lược của Sông Bằng và Vân Hạc (xuất bản lần đầu năm 1943, NXB Hồng Đức tái bản 2014), khi viết về sự kiện năm Minh Mạng thứ hai (1821), nhà Thanh cử Phan Cung Thì, án sát sứ Quảng Tây làm chánh sứ sang phong vương cho vua Minh Mạng tại Thăng Long, có miêu tả chi tiết bàn yến nhà vua đãi sứ.
Theo đó, trong buổi tiễn sứ thần về nước sau khi tuyên phong, triều đình nhà Nguyễn đã thiết đại tiệc. Bữa tiệc có một bàn có 50 đĩa đồ ăn thượng hạng, 7 bàn có 40 đĩa đồ ăn trung hạng và 25 bàn có 30 đĩa đồ ăn hạ hạng.
Tiệc ở bàn thượng hạng thường có các món ăn gồm: 2 bát yến, 1 bát vây (có lẽ là vây cá mập), 1 bát long tu, 1 bát hải sâm, 1 bát cá mực, 1 bát gà quay, 1 bát gà giò chần, 1 bát vịt hầm, 1 bát tôm he, 1 bát thịt dê, 1 bát cua, 1 bát chân giò nhồi thịt, 1 bát gà mái quay, 1 bát chim bồ câu, 1 bát nhung (không rõ có phải là nhung hươu hay không).
Ngoài ra, sách Việt Hoa thông sứ sử lược còn cho biết trên bàn tiếp sứ có cả những món mà chúng ta ngày nay coi là đồ ăn bình dân, như 1 bát thịt lợn luộc, 1 bát thịt lợn quay, 1 bát thịt kho tàu, 1 bát thịt ba chỉ thái nhỏ, 1 bát chân giò ninh, 1 bát vịt quay, 1 bát vịt luộc và 1 bát lòng lợn.
Về đồ tráng miệng, sách liệt kê gồm các loại bánh sau, mỗi loại một đĩa: bánh nhân vừng, bánh rán, bánh cao, bánh ngọt nhuộm phẩm ngũ sắc, bánh ngọt không nhuộm, bánh trứng gà, bánh bột sắn (có lẽ màu đục), bánh bột sắn trắng, bánh phu thê, bánh đậu xanh, bánh khảo, bánh gừng, ngoài ra có thêm 1 đĩa xôi nhuộm xanh và 1 đĩa xôi nhuộm đỏ và 2 bát chè đậu xanh.
![]() |
Các loại mứt trong cung đình nhà Nguyễn rất tinh tế. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Việt Nam. |
Về các loại hoa quả, có các đĩa đựng quýt, cam, chuối, nho, táo, xoan trà, cùng các đĩa bánh ngọt tạc theo hình bát bảo, bánh ngọt tạc theo hình tứ linh (long, ly, quy, phượng), bánh ngọt xếp hoa, bánh ngọt xếp theo hình ốc hến, bánh ngọt cắt hình tròn mà dẹt. Đồ ăn vặt kèm theo còn có các đĩa mứt bí, lạc, hạt dưa, mứt gừng…
Còn trong sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú (NXB Trẻ, 2014), phần Bang giao chí, chỉ viết về việc tiếp sứ cuối thời Lê trung hưng: “Lệ thết yến khâm sứ là hai ngày đặt một buổi, mỗi buổi 30 mâm. Còn các thức ăn quý hàng ngày ban cho”.
Sách này cũng ghi sự kiện sứ nhà Minh sang sắc phong cho vua Lê Thánh Tông năm Quang Thuận thứ 3 (1462) là Tiên Phổ, khi ra về được nhà vua đưa tặng lễ vật, đã viết thư cảm ơn và từ chối nhận lễ vật rằng: “Từ khi chúng tôi ở sứ quán, được vương tiếp đãi rượu thịt và đồ ăn đầy đủ”.
Tuy không nói rõ về các món ăn dành cho các vị sứ thần, nhưng sách của Phan Huy Chú cũng cho đời sau biết danh mục những thực phẩm cung đốn cho chánh sứ, ví dụ tại trạm Gia Quất (Gia Lâm), bao gồm: Gạo trắng 20 bát, lợn 1 con, dê 1 con, cá tươi 5 con, trứng 30 quả, cá khô 10 con, gà 3 con, vịt 3 con.
Ngoài các lương thực, danh mục vật dụng cung đốn còn có thêm thóc 5 bát, đậu xanh 4 bát, vừng 1 bát, rượu 1 vò, cùng các loại gia vị như muối 1 sọt, nước mắm 1 chĩnh, dấm 1 chĩnh, hồ tiêu 2 lạng, cùng 1 sọt rau, gừng, hành, tỏi. Tuy chúng ta không rõ các vị sứ thần có ăn trầu như phong tục người Việt không, nhưng ở trạm khách phải cung cấp trầu không 1 sọt, cùng cau tươi và 1 bình vôi.
Với những người tùy tùng của sứ đoàn, trạm Gia Quất cung đốn ngoài gạo thì có gà 20 con, vịt 20 con, lợn 2 con, rượu 4 vò, trứng 200 quả, rau 2 sọt, cùng các thức gia vị như muối, nước mắm, dấm và củi gỗ.
Riêng ở trạm Thọ Xương, có lẽ do là trạm gần kinh thành nhất, nên đồ tiếp tế ngoài lợn và dê, còn có thêm trâu 2 con, bò 2 con. Số lượng gà, vịt, ngỗng, cá và trứng cũng đều tăng hơn hẳn ở trạm trước, ngoài ra có thêm các loại hoa quả như cam 500 quả, dừa 200 quả, chuối tiêu tới 1.000 quả.
Bang giao chí còn ghi chép chi tiết các loại vật dụng cung cấp cho các sứ đoàn nhà Thanh ở mỗi trạm, từ nhà trạm, các bộ bàn, giường, chiếu, màn, đèn, dầu, rồi mâm, bát, đĩa, chén, đũa, thìa, bình uống rượu cho đến những loại vật dụng nhà bếp như xanh, chảo, nồi, vò, chậu, gáo, cho đến rổ, rá, dao, búa, thớt…
Tin bài liên quan
![Chùm ảnh: Cận cảnh súng thần công 200 tuổi vừa được tìm thấy](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/nam.hoang/052019/25/08/0445_1_7_14.jpg?190525113603)
Chùm ảnh: Cận cảnh súng thần công 200 tuổi vừa được tìm thấy
Các tin bài khác
![Đan võng ngô đồng nhận danh hiệu di sản văn hóa phi vật thể quốc gia](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/06/13/croped/454230498-7945496262235675-7788987688459201648-n20240806133532.jpg?240806015351)
Đan võng ngô đồng nhận danh hiệu di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
![Phục hồi, bảo tồn, phát huy văn hóa phi vật thể các dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/06/07/xo-dang-2024080214424699920240806075720.jpg?rt=20240806075723?240806093827)
Phục hồi, bảo tồn, phát huy văn hóa phi vật thể các dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một
![Quảng Bình hỗ trợ xây dựng và sửa chữa 3.000 nhà “Đại đoàn kết”](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/03/11/ava-ddk20240803112745.png?rt=20240803113743?240803125604)
Quảng Bình hỗ trợ xây dựng và sửa chữa 3.000 nhà “Đại đoàn kết”
![Bình Thuận: tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống gia đình Việt](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/12/06/gia-dinh-11724-120240712060249.jpg?rt=20240712060252?240712073431)
Bình Thuận: tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống gia đình Việt
Đọc nhiều
![Chất nhân văn và bất khuất làm nền tảng văn hóa Nga](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/25/22/croped/thumbnail/chat-nhan-van-va-bat-khuat-lam-nen-tang-van-hoa-nga-20240825224614.png?240826010729)
Chất nhân văn và bất khuất làm nền tảng văn hóa Nga
![Tàu điện ngầm Moskva: kỳ quan nghệ thuật dưới lòng đất](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/18/thumbnail/tau-dien-ngam-moskva-ky-quan-nghe-thuat-duoi-long-dat-20240826185624.png?rt=20240826185627?240826091207)
Tàu điện ngầm Moskva: kỳ quan nghệ thuật dưới lòng đất
![Lễ hội “Xin chào Việt Nam” kết nối tình hữu nghị Việt Nam-Ấn Độ](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/07/croped/thumbnail/456784686-7988481694581851-9135024107712858961-n20240826070300.jpg?240826095551)
Lễ hội “Xin chào Việt Nam” kết nối tình hữu nghị Việt Nam-Ấn Độ
![Chuyên gia Trung Quốc "hiến kế" tăng cường kết nối chiến lược và hợp tác thiết thực Việt - Trung](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/10/thumbnail/screenshot-2024-08-26-09590920240826100055.png?rt=20240826100058?240826101257)
Chuyên gia Trung Quốc "hiến kế" tăng cường kết nối chiến lược và hợp tác thiết thực Việt - Trung
Bờ cõi biển đảo
Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị
![Vùng 3 Hải quân tiếp nhận ngư dân gặp nạn ở Hoàng Sa](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/24/11/medium/1-1220240824113429.jpg?rt=20240824113431?240824020518)
Vùng 3 Hải quân tiếp nhận ngư dân gặp nạn ở Hoàng Sa
![Lữ đoàn 127 bế mạc Hội thi tàu chính quy mẫu mực, Hội thao huấn luyện tàu năm 2024](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/23/17/medium/3-can-bo-chien-si-tau-251-hai-doi-512-thuc-hanh-bang-bo-tri-chien-dau-doi-khong20240823175053.jpg?rt=20240823175057?240823061106)
Lữ đoàn 127 bế mạc Hội thi tàu chính quy mẫu mực, Hội thao huấn luyện tàu năm 2024
![Triển lãm thủy sản quốc tế - Vietfish 2024](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/22/14/medium/thuy-san-21082420240822143918.jpg?rt=20240822143921?240822042626)
Triển lãm thủy sản quốc tế - Vietfish 2024
Multimedia
![infographics cac truong hop duoc doi cap lai hoac thu hoi giay phep lai xe tu 112025](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/25/08/croped/infographics-cac-truong-hop-duoc-doi-cap-lai-hoac-thu-hoi-giay-phep-lai-xe-tu-112025-20240825085721.jpg)
[Infographics] Các trường hợp được đổi, cấp lại hoặc thu hồi giấy phép lái xe từ 1/1/2025
![inforgraphic nhung dieu can biet ve tro cap huu tri xa hoi](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/20/08/croped/inforgraphic-nhung-dieu-can-biet-ve-tro-cap-huu-tri-xa-hoi-20240820084201.jpg)
[Inforgraphic] Những điều cần biết về trợ cấp hưu trí xã hội
![con dao top 4 diem den hoang so tuyet dep chua duoc danh gia dung tam](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/06/09/croped/con-dao-top-4-diem-den-hoang-so-tuyet-dep-chua-duoc-danh-gia-dung-tam-20240806094319.jpg)
Côn Đảo - Top 4 điểm đến hoang sơ, tuyệt đẹp chưa được đánh giá đúng tầm
![canh bao tinh trang mao danh ngan hang nha nuoc gui link cap nhat thong tin sinh trac hoc](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/23/11/croped/web20240823115104.jpg)
Cảnh báo tình trạng mạo danh Ngân hàng Nhà nước gửi link cập nhật thông tin sinh trắc học
![ghi nhan dong gop cua dai su thuy dien tai viet nam cho quan he huu nghi hai nuoc](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/01/22/dai-su-thuy-dien-4-cover20240701220306.jpg?rt=20240701220309)
Ghi nhận đóng góp của Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam cho quan hệ hữu nghị hai nước
![inforgraphics ha noi phan luong giao thong phuc vu le quoc tang](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/25/06/croped/inforgraphics-ha-noi-phan-luong-giao-thong-phuc-vu-le-quoc-tang-20240725065250.jpg)
[Inforgraphics] Hà Nội: Phân luồng giao thông phục vụ Lễ Quốc tang
![bo doi hai quan vung 5 cuu tau ca ngu dan mac can](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/24/15/bo-doi-hai-quan-cuu-tau-ca-ngu-dan-mac-can-20240624155021.jpg?rt=20240624155026)
Bộ đội Hải quân Vùng 5 cứu tàu cá ngư dân mắc cạn
Hội cựu chiến binh phường Hóa An (Biên Hòa, Đồng Nai) ra mắt Chi hội hữu nghị Việt Nam - Campuchia
![Liên hoan Giai điệu hữu nghị tỉnh Đồng Nai năm 2024](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/062024/15/14/2499344641259529991_21.jpg)
Liên hoan Giai điệu hữu nghị tỉnh Đồng Nai năm 2024
![Cận cảnh Kia Seltos 2024 tại đại lý](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/062024/11/17/CYn_cYnh_Kia_Seltos_2024_tYi_YYi_ly_11.jpg)
Cận cảnh Kia Seltos 2024 tại đại lý
![Khởi động Giải báo chí toàn quốc về văn hóa, thể thao và du lịch lần 2](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/062024/02/17/An_RbcJLGtR8JRGRq5wdFYwKQAaaBbd4xNCyAJsHbQyMAgPrF1IiYoBP_7yl3WZ5TCRCE2tPUv1KE4QtEVdGAFXa_11.jpg)
Khởi động Giải báo chí toàn quốc về văn hóa, thể thao và du lịch lần 2
![Lộ diện kỳ thủ Việt Nam tranh chức vô địch Cờ Shogi Quốc tế 2024 tại Nhật Bản](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/062024/01/13/0601-cover20240601135416.jpg?rt=20240601135419)
Lộ diện kỳ thủ Việt Nam tranh chức vô địch Cờ Shogi Quốc tế 2024 tại Nhật Bản
![UNICEF hỗ trợ người dân Sóc Trăng có nước sạch bằng năng lượng mặt trời](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/052024/27/09/An9LNZIQG6REi_Ho-H9PQe1v24QGOdIfT-eMZyK4T1MAcXiUSZxEEYrwEUj2VRLZcG4xlQrKPGqecT7xYZWFo4bg_51.jpg)
UNICEF hỗ trợ người dân Sóc Trăng có nước sạch bằng năng lượng mặt trời
![Ông Vi Tiêu Nghị, con trai Tướng Vi Quốc Thanh - trưởng Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc: Để những kỷ niệm xưa tạo sinh trong hiện tại và tương lai](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/052024/23/20/05231-cover20240523201926.jpg)
Ông Vi Tiêu Nghị, con trai Tướng Vi Quốc Thanh - trưởng Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc: Để những kỷ niệm xưa tạo sinh trong hiện tại và tương lai
![Lão nông nhiều năm sưu tập những bức ảnh quý giá về Bác Hồ](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/052024/18/15/bac_1.jpg)
Lão nông nhiều năm sưu tập những bức ảnh quý giá về Bác Hồ
![Bác Hồ và bộ phim Những ngày tháng bên nhau](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/052024/17/15/NHYNG_NYM_THANG_BEN_NHAU_41.jpg)
Bác Hồ và bộ phim Những ngày tháng bên nhau
![Hồ Chí Minh là biểu tượng của hòa bình, độc lập và tiến bộ xã hội](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/052024/16/11/0509-cover20240516110421.jpg)
Hồ Chí Minh là biểu tượng của hòa bình, độc lập và tiến bộ xã hội
![Bộ đội hải quân giúp dân chống hạn](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/052024/02/23/thumb20240502232412.png)
Bộ đội hải quân giúp dân chống hạn
![Du học sinh Trung Quốc trải nghiệm đặc sản Hà Nội - 'cà phê trứng'](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/042024/23/09/hihi20240423091844.jpg)
Du học sinh Trung Quốc trải nghiệm đặc sản Hà Nội - 'cà phê trứng'
![Top 3 điểm đến thu hút du khách quốc tế tại Hà Nội](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/042024/22/23/top-3-diem-den-cover20240422232649.jpg)
Top 3 điểm đến thu hút du khách quốc tế tại Hà Nội
![Sản phẩm Làng nghề Dệt Thổ cẩm Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/video_data/2024/042024/21/13/English_below_YYA_THY_CYM_XI_THOYI_TYI_VYI_-TRAI_TIM_CYA_CY_NYYC-_LYn_YYu_tien_nhYng_sYn_phYm_thY_cYm_cYa_lang_nghY_truyYn_thYng_Xi_ThoYi_huyYn_YYng_Xuan_tYnh_Phu_Yen_Ya_tYi_vYi_thY_Yo_Ha_NYi_trong__21.jpg)
Sản phẩm Làng nghề Dệt Thổ cẩm Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.
![Thời tiết hôm nay (25/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/25/05/croped/thumbnail/thoi-tiet-hom-nay-258-nhieu-khu-vuc-tren-ca-nuoc-co-mua-dong-20240825055810.jpg?240825062720)
Thời tiết hôm nay (25/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông
![Hướng dẫn thực hiện Quy định chống phá rừng (EUDR) của EU](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/24/14/thumbnail/pha-rung20240824143910.jpg?rt=20240824143912?240824113742)
Hướng dẫn thực hiện Quy định chống phá rừng (EUDR) của EU
![Nhiều hoạt động đặc sắc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam dịp nghỉ lễ 2/9](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/24/08/thumbnail/449075810-450657980934330-4423434760395529635-n20240824084530.jpg?rt=20240824084534?240824085439)
Nhiều hoạt động đặc sắc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam dịp nghỉ lễ 2/9
![Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 8/2024](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/07/thumbnail/chinh-sach-co-hieu-luc-thang-8-2023-121820240821075400.jpg?rt=20240821075403?240821080900)
Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 8/2024
![Thời tiết hôm nay (21/8): Vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/06/thumbnail/anh-mua-ha-noi-dep-2020240821060253.jpg?rt=20240821060256?240821064541)
Thời tiết hôm nay (21/8): Vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông
![Thời tiết hôm nay (20/8): Bắc Bộ tiếp tục mưa rào và dông](https://tacnghiep.thoidai.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/20/06/thumbnail/thoi-tiet-hom-nay-208-bac-bo-tiep-tuc-mua-rao-va-dong-20240820061432.jpg?rt=20240820061436?240820062847)