14:22 | 06/12/2023 GMT+7

Chuyện người thầy được học trò ngoại quốc lập miếu

Phan Anh

Lịch sử Việt Nam có một tiến sĩ văn giỏi, võ tài, đời sau xưng tụng là "danh thần". Ông được hai học trò người Trung Quốc dựng miếu thờ khi còn sống. Ông là Tiến sĩ Quận công Nguyễn Công Cơ.

Trạng Bịu đi sứ đòi đất cho vua Nam

Nhà ngoại giao kể chuyện "đi sứ" thời hội nhập

Ngày 5/12, tại di tích văn hóa lịch sử cấp quốc gia nhà thờ Quận công Nguyễn Công Cơ ở phường Xuân Đỉnh (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) đã diễn ra lễ kỷ niệm 290 năm ngày mất của Tiến sĩ Quận công Nguyễn Công Cơ (1675 - 1733). Lễ kỷ niệm do Ban quản lý di tích phường Xuân Đỉnh, Ủy ban nhân dân phường và dòng họ Nguyễn Công phối hợp tổ chức.

Nguyễn Công Cơ tên hiệu là Cảo Hiên, tên húy là Tự Cẩm, tước Cảo quận công và Cơ quận công. Khi mất được ban tên thụy là Mẫn Trực phủ quân. Ông là người làng Minh Quả, tên nôm là làng Cáo.

Lăng mộ Quận công Nguyễn Công Cơ. (Ảnh: KT)

Lăng mộ Quận công Nguyễn Công Cơ. (Ảnh: FB Công Hiền)

Nguyễn Công Cơ là người hiếu học. Năm 13 tuổi, ông dự thi Hương khoa Đinh Mão niên hiệu Chính Hòa thứ 8 (1687) thi đỗ Tam trường. Năm 19 tuổi, ông dự thi Hương khoa Quý Dậu đỗ Hương cống. Năm 23 tuổi, mùa đông năm Đinh Sửu niên hiệu Chính Hòa thứ 18 (1697), ông dự khoa thi Hội, trúng Tứ trường. Vào thi Đình, ông được ban Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân.

Sử sách ghi lại, Quận công Nguyễn Công Cơ là một người ngay thẳng và chính trực. Trong suốt sự nghiệp quan trường của mình, Nguyễn Công Cơ đã để lại thành quả: cải cách giáo dục; bỏ lệ cống ngà voi, người vàng với nhà Thanh (Trung Quốc); khám phá âm mưu lật đổ chúa Trịnh giữ được sự ổn định cho đất nước; góp phần thành lập “Võ học sở”, nơi đào tạo các võ cử nhân. Đối với quê hương, ông góp phần xây dựng tôn tạo, đình làng, chùa làng; xây dựng hệ thống thủy lợi tưới tiêu cho hàng trăm cánh đồng làng Xuân Tảo và vùng lân cận trở nên trù phú, dân gọi là “ngọc điền”.

Hội ngộ trên đất bạn

Mùa xuân năm Ất Mùi niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 11 (1715), khi Nguyễn Công Cơ đang giữ chức Kinh diên chuyên việc giảng sách trong triều thì nhận mệnh đi sứ nhà Thanh.

Trong chuyến đi sứ này, Nguyễn Công Cơ giữ chức Chánh sứ dẫn đầu đoàn sứ bộ sang nhà Thanh tuế cống. Ngày khởi hành, vua Lê Dụ Tông đã đích thân tiễn đưa đoàn sứ bộ và ngự ban cho Nguyễn Công Cơ một bài thơ Đường luật và hai bài thơ quốc âm (thơ Nôm) để động viên tinh thần của ông trước khi lên đường.

Theo ghi chép trong Sứ trình nhật lục, khi đoàn sứ bộ đặt chân đến địa giới tỉnh Quảng Đông, Nguyễn Công Cơ đã được hai người học trò họ Phùng. Hai anh em Phùng họ Phùng thuở nhỏ từng theo gia đình sống ở phường Hà Khẩu (Hà Nội), Việt Nam và theo học thầy Nguyễn Công Cơ. Ngày gặp lại thầy, hai người học trò đã giữ những cương vị quan trọng ở hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây.

Khi dừng chân nghỉ phía trước có một ngôi miếu, đoàn định vào miếu thắp hương thì bị ngăn lại. Sau đó Nguyễn Công Cơ mới biết đây chính là ngôi miếu thờ mình. Ngôi miếu được anh em họ Phùng lập để tỏ lòng kính trọng và tưởng nhớ người thầy phương nam của mình. Ngày sinh của ông được lấy làm ngày cúng tế.

Trong thời gian Nguyễn Công Cơ đi sứ, hai người học trò chăm lo thù tiếp rồi hộ tống thầy suốt chặng đường lên Yên Kinh rồi quay về.

Là vị quan văn võ song toàn, Quận công Nguyễn Công Cơ từng nêu lên quan điểm quân sự trong bài “Võ học trung ký”: “Nước nhà nay tuy vô sự, nhưng chớ nên thấy thế làm mừng mà phải quan tâm đến việc quân, lúc nào cũng nên phòng bị, chớ nên coi khí giới tinh nhuệ là đủ, mà phải lo sao tìm đủ tướng tài, tránh chuyện hư danh, cố gắng tìm cầu lương tướng...”.

Di cảo văn chương của Nguyễn Công Cơ hiện còn lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, trong đó có 3 tác phẩm là: Hoàng Hoa thuật thực ký; Sứ trình nhật lục (chép trong Xuân Tảo thượng thư Nguyễn tiến sĩ gia phả) và Tương sơn hành quân thảo lục. Ngoài ra còn có một số bài thơ chép trong sách Toàn Việt thi lục.

Lời "Thủ thỉ Việt Nam" của một tác giả Việt kiều

Ông Trạng đưa giống ngô về đất Việt

Phan Anh

Nguồn:

Tags:

Quận công Nguyễn Công Cơ đi sứ chuyện ngoại giao

Tin bài liên quan

Ngoại giao kinh tế góp phần thắt chặt quan hệ hữu nghị, hợp tác đặc biệt Việt Nam - Cuba

09:36 | 19/09/2023 Đời sống đối ngoại 125

Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, trong khuôn khổ chuyến công tác để dự Hội nghị thượng đỉnh G77 và Trung Quốc, thăm và làm việc tại Cuba từ ngày 15 đến ngày 18/9, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã thăm một số cơ sở kinh tế của doanh nghiệp Việt Nam và gặp gỡ thân mật cộng đồng tại đây.

Thủ tướng Việt Nam, Singapore và hai Phu nhân giao lưu, cùng ăn trưa với sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội

19:34 | 29/08/2023 Đời sống đối ngoại 125

Sáng 29/8, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Thủ tướng Lý Hiển Long cùng hai Phu nhân thăm Đại học Quốc gia Hà Nội và ăn trưa cùng sinh viên.

Vị Giáo sư quyết bảo vệ những áng văn nước Việt

10:14 | 13/08/2023 Giai thoại 125

Cố Giáo sư Trần Văn Khê từng nhiều lần kể cho các học trò của mình đồng thời ghi lại trong cuốn hồi ký về việc ông đã bảo vệ những áng văn nước Việt, bảo vệ lòng tự tôn dân tộc Việt Nam trước những lời hạ thấp của một cựu Đề đốc Thủy sư người Pháp.

Các tin bài khác

30 năm bình thường hóa quan hệ Việt-Mỹ: Lòng tin thúc đẩy quan hệ song phương

11:14 | 10/07/2025 Giai thoại 125

Kỷ niệm 30 năm bình thường hóa, quan hệ Việt-Mỹ phát triển dựa trên lòng tin, hợp tác kinh tế, quốc phòng và giải quyết di sản chiến tranh.

Viết tiếp câu chuyện hợp tác Việt Nam-Hoa Kỳ

11:07 | 10/07/2025 Giai thoại 125

Chặng đường 30 năm hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ phát triển từ đối đầu thành đối tác toàn diện, mở ra nhiều cơ hội hợp tác chiến lược và kinh tế.

Trung Quốc đưa tin đậm nét hoạt động của Thủ tướng tại Hội nghị WEF Thiên Tân

17:00 | 27/06/2025 Giai thoại 125

Truyền thông Trung Quốc gọi Thủ tướng Phạm Minh Chính là “khách mời thường xuyên” của Diễn đàn Davos mùa Hè.

Chủ tịch nước Trần Đức Lương và dấu ấn trong tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện của đất nước

16:32 | 25/05/2025 Giai thoại 125

Thông tấn xã Việt Nam trân trọng giới thiệu bài viết: "Chủ tịch nước Trần Đức Lương và dấu ấn trong tiến trình hội nhập quốc tế toàn diện của đất nước" của Tiến sĩ Đào Ngọc Báu, Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh):

Xem thêm

Đọc nhiều

Cùng bạn Lào đón Tết Bunpimay tại Hà Nội

09/04/2026 15:25 Hữu nghị 125

Ngày 08/4 tại Hà Nội, Đại sứ quán Lào tại Việt Nam tổ chức Lễ đón Tết cổ truyền Bunpimay của nhân dân các dân tộc Lào.

Bạn bè quốc tế, kiều bào: Tin tưởng giai đoạn phát triển mới của Việt Nam

10/04/2026 12:39 Việt Nam hôm nay 125

Việc Quốc hội khóa XVI kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt được nhiều tổ chức quốc tế, đối tác và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nhìn nhận là dấu mốc chính trị quan trọng, bảo đảm tính liên tục trong điều hành, củng cố niềm tin, đồng thời mở ra cơ hội thúc đẩy cải cách, hội nhập và nâng cao vị thế đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Đặc xá năm 2026: Công bố điều kiện, đối tượng được xét tha tù trước thời hạn

10/04/2026 12:31 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Ngày 09/4 tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước phối hợp Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Tòa án nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan tổ chức họp báo công bố Quyết định về đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước.

Du học sinh Lào, Campuchia tại Đồng Nai đón Tết cổ truyền Bunpimay và Chol Chnam Thmay

09/04/2026 14:50 Hữu nghị 125

Ngày 8/4, tại Công viên Biên Hùng (phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai) đã diễn ra chương trình Họp mặt đón Tết cổ truyền Bunpimay (Lào), Chol Chnam Thmay (Campuchia) và Ngày hội văn hóa hữu nghị Việt Nam - Lào - Campuchia cho sinh viên Lào, Campuchia đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh.

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Thực hiện khuyến nghị của EC, nhiều địa phương tăng tốc gỡ "thẻ vàng" IUU

5 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

An Giang, Lâm Đồng và Đà Nẵng đang triển khai đồng bộ các giải pháp theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), từ siết quản lý tàu cá, truy xuất nguồn gốc đến xử lý vi phạm, nhằm sớm gỡ "thẻ vàng" IUU và phát triển nghề cá bền vững.

Điện Biên phát động trồng mới cây cà phê, mắc ca tại 42 xã, phường

7 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Sáng 3/4, tỉnh Điện Biên đồng loạt phát động trồng mới cây cà phê, mắc ca tại 42 xã, phường trên toàn tỉnh, mở đầu chiến dịch mở rộng vùng cây trồng chủ lực tại khu vực miền núi, biên giới.

Tàu hộ vệ Asahi Nhật Bản thăm hữu nghị Đà Nẵng

03-04-2026 11:12 Bờ cõi biển đảo 125

Ngày 02/04, tàu hộ vệ Asahi của Lực lượng Tự vệ trên biển Nhật Bản cập cảng Tiên Sa, bắt đầu chuyến thăm hữu nghị thành phố Đà Nẵng trong thời gian 4 ngày (từ ngày 02-05/04/2026).

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

chinh phu nhiem ky quoc hoi khoa xvi co 14 bo 3 co quan ngang bo

Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI có 14 Bộ, 3 cơ quan ngang Bộ

3 ngày trước Infographic 125

Ngày 7/4/20206, Quốc hội khóa XVI thông qua cơ cấu tổ chức chính phủ gồm 14 Bộ và 3 cơ quan ngang Bộ, đảm bảo hoạt động hiệu quả.

infographic cac moc thoi gian sau cuoc bau cu dai bieu quoc hoi khoa xvi va dai bieu hdnd cac cap

[Infographic] Các mốc thời gian sau cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp

19-03-2026 15:22 Infographic 125

Dưới đây là một số mốc thời gian qua trọng sau khi diễn ra cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

infographic bau cu quoc hoi va hdnd cach tra cuu thong tin ve nguoi ung cu tren vneid

[Infographic] Bầu cử Quốc hội và HĐND: Cách tra cứu thông tin về người ứng cử trên VNeID

09-03-2026 14:27 Infographic 125

Bộ Công an đã tích hợp tiện ích “Khu vực bỏ phiếu của cử tri” và “Danh sách người ứng cử” trên ứng dụng VNeID, giúp cử tri dễ dàng tra cứu thông tin khu vực bỏ phiếu...

infographic thu tuong chi dao 9 nhiem vu trong tam ung pho bien dong toan cau

[Infographic] Thủ tướng chỉ đạo 9 nhiệm vụ trọng tâm ứng phó biến động toàn cầu

09-03-2026 09:05 Infographic 125

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu triển khai 9 nhiệm vụ trọng tâm để ứng phó biến động toàn cầu, giữ vững ổn định kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng.

infographic den nam 2030 phan dau thu nhap binh quan nguoi dan nong thon tang gap 25 3 lan so voi nam 2020

[Infographic] Đến năm 2030, phấn đấu thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020

19-02-2026 12:32 Infographic 125

Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/1/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030.

infographic 4 moc thoi gian cua 4 ky nguyen quan trong trong 100 nam dang lanh dao

[Infographic] 4 mốc thời gian của 4 kỷ nguyên quan trọng trong 100 năm Đảng lãnh đạo

09-02-2026 09:53 Infographic 125

Quá trình 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam chia thành 4 mốc thời gian của 4 kỷ nguyên, tương ứng với những bước ngoặt quan trọng của cách mạng Việt Nam.

infographic 5 diem then chot co y nghia quyet dinh trong to chuc thuc hien nghi quyet dai hoi xiv cua dang

[Infographic] 5 điểm then chốt có ý nghĩa quyết định trong tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

08-02-2026 16:07 Infographic 125

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng là sự tổng kết sâu sắc về lý luận và thực tiễn; thể hiện ý chí, khát vọng của toàn Đảng, toàn dân quyết tâm xây dựng thành công một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định những mục tiêu phát triển chiến lược của đất nước trong giai đoạn mới và đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực hiện thực hóa các mục tiêu thành kết quả cụ thể, đo đếm được, người dân được thụ hưởng trực tiếp.