Tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Theo Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Kinh lá Buông là loại thư tịch cổ quý hiếm khắc chữ trên lá Buông của người dân tộc Khmer (gọi là Satra), được viết bằng tiếng Khmer cổ hay tiếng Pali theo trường phái Thomanadut và Mahainikai, xuất hiện từ thế kỷ 19; là nét đặc trưng của tỉnh An Giang. Kinh lá Buông có 4 loại gồm: Kinh Phật; Truyện cổ dân gian; Hội hè, trò chơi dân gian; Bài giáo huấn dân gian.

Bản kinh lá Buông được lưu giữ tại chùa Soài So (An Giang). (Ảnh: giacngo.vn)

Nghệ thuật chạm khắc trên lá Buông rất đặc biệt, trong đó nguyên liệu lá được chọn ngay từ khi lá Buông còn là búp trên cây và được ghép vào khung cây để lá phát triển theo ý muốn, tránh tiếp xúc với ánh sáng mặt trời từ 3 - 5 tháng, sau đó mới cắt xuống, mang phơi khô và sử dụng.

Muốn viết Kinh trên lá Buông phải sử dụng mũi bút bằng sắt. Sau khi viết xong, dùng vải thấm than trộn với dầu thông và nhúng qua dầu lửa để quét lên chữ khắc. Nét độc đáo của Kinh là nhờ vào độ dai của lá, kết hợp với sự khéo léo, tỷ mỉ, công phu của người viết, nên thể hiện được trên cả 2 mặt của lá Buông.

Kinh lá Buông chứa đựng giá trị về kỹ thuật, mỹ thuật, nghệ thuật và có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh tín ngưỡng tôn giáo của đồng bào dân tộc Khmer.

Hòa Thượng Chau Ty - Trụ trì chùa Soài So (An Giang) và bản kinh lá được cất giữ cẩn thận. (Ảnh: giacngo.vn)

Sau khi Kinh lá Buông được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang thành lập Ban quản lý cấp tỉnh để giữ gìn bảo quản lâu dài; tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức, giữ gìn và phát huy di sản cho người dân. Sở chủ động phối hợp với Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam bảo vệ bảo tồn lâu dài.

An Nhi