"Mát mẻ trời xuân cảnh tốt tươi

Thích tính thiếu nữ hé môi cười

Non phơi vẻ gấm hoa chường mặt

Ngọn gió xuân đưa mát cả người...".

Những câu thơ trong bài "Ngâm vịnh" của Hàn Mặc Tử vang lên trong hội Trường Đại học Ngoại ngữ Kanda, tỉnh Chiba, Nhật Bản, vào một buổi chiều đầu tháng 11. Trong không khí rộn rã tiếng cười và tiếng vỗ tay, các thí sinh tham gia cuộc thi hùng biện tiếng Việt vừa ngâm thơ, vừa thuyết trình về phương pháp học ngoại ngữ, chia sẻ quan điểm cá nhân về việc học tiếng Việt, cảm nhận ngôn ngữ và âm nhạc qua tiếng đàn T’rưng, cũng như bày tỏ tình cảm với Việt Nam.

Ban tổ chức trao giải cho thí sinh Nabu Kotaro (thứ hai từ phải sang) - người đoạt giải xuất sắc nhất Cuộc thi hùng biện tiếng Việt lần thứ 19 tại Trường Đại học Ngoại ngữ Kanda.

Cuộc thi hùng biện tiếng Việt năm nay là lần thứ 19 được Đại học Ngoại ngữ Kanda phối hợp với các trường đang giảng dạy tiếng Việt tại Nhật tổ chức. Sự kiện được tổ chức thường niên nhằm tạo động lực học tập, trau dồi kiến thức và nâng cao khả năng sử dụng tiếng Việt thực tế cho học sinh, sinh viên Nhật Bản.

Năm 2025, cuộc thi thu hút 18 thí sinh đến từ Đại học Ngoại ngữ Kanda, Đại học Osaka, Đại học Nữ sinh Showa, Trung học Kanto Kokusai… Các thí sinh được chia thành nhiều nhóm: nhóm A dành cho sinh viên năm nhất hoặc học sinh trung học, nhóm B cho sinh viên năm thứ hai, nhóm C gồm những sinh viên chưa từng du học tại Việt Nam, nhóm D là sinh viên đã du học Việt Nam hơn 6 tháng, và nhóm E là các thí sinh có cha mẹ người Việt.

Ban tổ chức cuộc thi hùng biện tiếng Việt lần thứ 19 và các thí sinh chụp ảnh lưu niệm.

Thí sinh Nguyễn Trần Phương Chi cùng gia đình sang Nhật định cư từ năm 9 tuổi, hiện em đang học lớp 11, trường Trung học Phổ thông Quốc tế Kanto kể: "Những năm sống cùng ông bà ở Việt Nam trong thời gian dịch Covid-19, em nhận ra mình lúng túng khi giao tiếp bằng tiếng Việt. Khi trở lại Nhật Bản, em quyết tâm theo học tiếng Việt để nuôi dưỡng tình yêu với ngôn ngữ và gắn kết tình cảm gia đình".

Muto Saiyo, sinh viên năm hai Đại học Ngoại ngữ Tokyo, người giành giải nhất Nhóm B, cho biết: "Học tiếng Việt khó nhất là phát âm vì nhiều âm không có trong tiếng Nhật. Nhưng em mong muốn sử dụng tiếng Việt thành thạo trong công việc, dạy tiếng Nhật tại Việt Nam".

Hình ảnh tại lễ trao giải cuộc thi ảnh "Khoảnh khắc bé học tiếng Việt" kết hợp Đêm hội Tết Trung Thu 2025 do Hội Việt ngữ tại Nhật Bản tổ chức, ngày 05/10/2025.

Các em nhỏ người Việt tại Nhật Bản cũng có sân chơi ngôn ngữ riêng. Ngày 5/10 tại Tokyo, Hội Việt ngữ tại Nhật Bản tổ chức trao giải cuộc thi ảnh "Khoảnh khắc bé học tiếng Việt" kết hợp Đêm hội Tết Trung Thu 2025. Cuộc thi thu hút 63 tác phẩm và khoảng 600 em nhỏ cùng gia đình tham dự.

Cuộc thi dành cho trẻ em từ 3 đến 15 tuổi, ghi lại những khoảnh khắc đáng yêu trong hành trình học tiếng Việt: khi các bé ê a tập viết, đọc truyện cổ tích, hay say sưa học hát dân ca Việt Nam... Những hình ảnh ấy không chỉ khơi dậy niềm yêu thích tiếng mẹ đẻ mà còn giúp các em trải nghiệm văn hóa dân tộc trong môi trường Nhật Bản, tạo nền tảng để gìn giữ bản sắc Việt trong cộng đồng.

Một hoạt động nổi bật khác là kỳ thi năng lực tiếng Việt lần thứ 8, tổ chức tại Đại học Osaka vào ngày 09/02/2025. Kỳ thi thu hút thí sinh từ 20 địa phương trên khắp Nhật Bản, với ba cấp độ A, B, C - tổng cộng 165 lượt đăng ký (100 cấp A, 58 cấp B và 7 cấp C).

Theo Ban tổ chức, phần lớn thí sinh tham gia vì muốn làm việc trong lĩnh vực liên quan đến tiếng Việt hoặc có bố mẹ là người gốc Việt. Nhiều người học tiếng Việt vì có bạn bè Việt Nam, từng đến Việt Nam du lịch và yêu mến đất nước, con người, đặc biệt là ẩm thực Việt.

Ông Yanagichi Taiyo, 70 tuổi, thí sinh cao tuổi nhất chia sẻ, ông thường xuyên sang Việt Nam vì có nhiều bạn bè Việt Nam. Ông rất thích cuộc sống ở Việt Nam và mục đích học tiếng Việt là để hòa nhập với đất nước mà ông mong muốn được sinh sống lâu dài.

Một thí sinh cao tuổi tại kỳ thi năng lực tiếng Việt lần thứ 8 do Đại học Osaka (Nhật Bản) tổ chức, ngày 09/02/2025.

Giáo sư Shimizu Masaki, Trưởng Bộ môn tiếng Việt, Khoa Ngoại ngữ Đại học Osaka, Chủ tịch Hội đồng thi, cho biết kỳ thi được tổ chức từ năm 2020 nhằm lan tỏa việc học tiếng Việt tại Nhật Bản và dự kiến năm 2026 sẽ được Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam công nhận.

Cô Iwai Misaki, Chủ nhiệm ngành Đông Nam Á, Khoa Ngôn ngữ châu Á, Đại học Ngoại ngữ Kanda, nhận định: sự quan tâm của các bạn trẻ Nhật Bản đối với tiếng Việt đang tăng. Trước đây, nhiều bạn học tiếng Việt với mục tiêu tìm việc tại Việt Nam. Hiện nay, cơ hội sử dụng tiếng Việt ngay tại Nhật cũng rất nhiều, như phiên dịch hoặc hỗ trợ các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục giữa hai nước.

Hai thí sinh tham gia kỳ thi năng lực tiếng Việt lần thứ 8 do Đại học Osaka (Nhật Bản) tổ chức, ngày 09/02/2025.

Theo thống kê của Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, hiện có khoảng 600.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại 47 tỉnh, thành phố của Nhật. Trong bối cảnh đó, việc duy trì và phát triển tiếng mẹ đẻ vừa là thách thức, vừa là cơ hội để thế hệ trẻ gắn kết với cội nguồn văn hóa. Nhiều gia đình Việt tại Nhật Bản chủ động duy trì tiếng Việt qua các lớp học ngoại khóa, hoạt động văn hóa truyền thống và đặc biệt là các sân chơi ngôn ngữ như cuộc thi hùng biện, thi ảnh hay kỳ thi năng lực. Những hoạt động ấy không chỉ rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ mà còn nuôi dưỡng tình cảm quê hương, giúp các em trở thành cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Ông Kitagawa Toshifumi, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp thành phố Tokyo, bày tỏ kỳ vọng các em học tiếng mẹ đẻ và tiếng Nhật thành thạo sẽ trở thành cầu nối giữa hai nền văn hóa.

Kỳ thi năng lực tiếng Việt lần thứ 8 tại Đại học Osaka.

Bà Vũ Thị Liên Hương, Bí thư thứ nhất, Trưởng Bộ phận Giáo dục Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, cho biết quan hệ hai nước không ngừng phát triển. Nhiều bạn trẻ Việt Nam yêu mến đất nước, con người và nền văn hóa Nhật Bản đã học tiếng Nhật và tìm đến các trường của Nhật Bản để du học. Ở chiều ngược lại, số lượng các bạn trẻ Nhật Bản quan tâm đến Việt Nam, yêu thích Việt Nam và theo học tiếng Việt cũng ngày càng tăng. Những cuộc thi này là cơ hội để các bạn trẻ tích lũy kinh nghiệm quý báu trên con đường học tập và lập nghiệp.

Tiếng Việt không chỉ sống trong từng lời nói, từng vần thơ, mà còn trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, nuôi dưỡng tình cảm gia đình và khẳng định giá trị văn hóa Việt Nam giữa lòng Nhật Bản. Những cuộc thi, lớp học và hoạt động giao lưu cho thấy tiếng Việt vẫn lan tỏa mạnh mẽ, sinh động và giàu sức sống, góp phần vun đắp bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời thắt chặt tình hữu nghị giữa hai dân tộc Việt - Nhật.