Thứ trưởng Trần Văn Thuấn: Bộ Y tế đạt được nhiều thành tựu nổi bật trong hợp tác quốc tế

-Thưa ông, y tế là một lĩnh vực đặc biệt và chính vì thế ảnh hưởng của hợp tác quốc tế trên nhiều bình diện lên ngành y Việt Nam cũng rất đa dạng và đặc biệt. Vậy, đâu là những mục tiêu lớn trong hợp tác quốc tế của ngành?

Nghề y là một nghề đặc biệt vì nó gắn liền với sức khỏe con người, đòi hỏi có sự cống hiến, có đạo đức, có kiến thức chuyên môn sâu rộng và cập nhật thường xuyên các tiến bộ khoa học, ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến. Chính vì vậy, ảnh hưởng của hợp tác quốc tế đối với ngành y tế là hết sức đa dạng và toàn diện.

Thông qua hợp tác quốc tế, chúng ta có điều kiện tiếp cận, trao đổi và học hỏi các thành tựu khoa học, công nghệ, kỹ thuật tiên tiến trong chăm sóc sức khỏe; đồng thời nâng cao năng lực hệ thống y tế, từ công tác dự phòng, khám chữa bệnh cho đến đào tạo nhân lực y tế chất lượng cao.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn.

Đặc biệt, trong bối cảnh các thách thức an ninh phi truyền thống như đại dịch, biến đổi khí hậu, già hóa dân số hay ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, việc tăng cường hợp tác quốc tế giúp chúng ta chủ động hơn trong phòng chống dịch bệnh, ứng phó kịp thời với các tình huống y tế khẩn cấp, và bảo đảm sức khỏe cho người dân.

Bộ Y tế đã và đang đẩy mạnh các hoạt động hợp tác quốc tế song phương và đa phương, mở rộng quan hệ với các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển và các quốc gia bạn bè nhằm góp phần xây dựng một nền y tế hiện đại, nhân văn và bền vững, không chỉ phục vụ tốt hơn cho người dân Việt Nam mà còn đóng góp tích cực vào nỗ lực chung vì sức khỏe toàn cầu.

Ngày 01/8/2025, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2488/QĐ-BYT ban hành kế hoạch hành động của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 153/NQ-CP ngày 31/05/2025 của Chính phủ về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới, trong đó nêu ra các mục tiêu ưu tiên cụ thể để triển khai thực hiện trong giai đoạn tiếp theo:

-Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đào tạo nâng cao chất lượng nhân lực y tế, bao gồm: Tăng cường hợp tác quốc tế trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09 /01/2025 của Chính phủ Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

- Tăng cường hợp tác quốc tế về quản lý khám, chữa bệnh nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của mạng lưới khám bệnh, chữa bệnh từ trung ương đến cơ sở để đáp ứng với sự thay đổi mô hình bệnh tật, hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe vững mạnh; thu hẹp khoảng cách về bệnh tật, tử vong giữa các vùng, miền, các nhóm dân tộc. Phát triển y tế ngoài công lập, tăng cường phối hợp công - tư trong cung ứng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

- Tăng cường hợp tác quốc tế về thiết bị y tế. Nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính đồng bộ, toàn diện, sâu rộng, của hội nhập quốc tế. Tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài để xây dựng hoàn thiện thể chế, công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực thiết bị y tế.

- Đẩy mạnh hợp tác về chia sẻ bản quyền và công nghệ tiên tiến nhằm đưa ngành công nghiệp dược, sản xuất trang thiết bị y tế tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

- Tăng cường hợp tác quốc tế trong công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu nhằm nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm, cảnh báo nguy cơ và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, phát triển hệ thống y tế dự phòng hiện đại, chủ động và hội nhập; góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong bối cảnh toàn cầu hóa, đô thị hóa và các thách thức môi trường ngày càng gia tăng.

- Xin ông cho biết những thành tựu nổi bật trong hoạt động hợp tác quốc tế của Bộ Y tế trong thời gian qua?

Trong thời gian qua, được sự quan tâm, chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ; sự phối hợp, hỗ trợ của các Bộ, ngành; Bộ Y tế Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật trong hợp tác quốc tế, bao gồm việc phòng chống dịch bệnh hiệu quả (như phòng chống đại dịch COVID-19; các dịch bệnh khác như: sởi, sốt xuất huyết), nâng cao năng lực y tế qua hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước phát triển; đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực dược phẩm, trang thiết bị y tế và nghiên cứu khoa học, cùng với việc triển khai thành công các dự án y tế công cộng và chương trình y tế quốc gia, có sự hợp tác kỹ thuật từ các đối tác quốc tế.

Hiện Việt Nam đã chủ động mở rộng mạng lưới hợp tác với khoảng 80 quốc gia và vùng lãnh thổ; duy trì quan hệ với hơn 20 tổ chức quốc tế và trên 200 tổ chức phi chính phủ nước ngoài, các định chế tài chính quốc tế, Quỹ toàn cầu, trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm khoa học lớn khắp thế giới. Không dừng ở hợp tác song phương, y tế Việt Nam còn tích cực tham gia vào nhiều cơ chế hợp tác đa phương, cũng như các diễn đàn y tế phạm vi khu vực và toàn cầu.

Với mục tiêu phục vụ các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của ngành y tế trong giai đoạn vừa qua, thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, công tác hợp tác quốc tế trong lĩnh vực y tế đã có những đóng góp tích cực và hiệu quả vào sự phát triển của ngành y tế Việt Nam, góp phần quan trọng vào công cuộc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân Việt Nam, vốn quí nhất của con người và của toàn xã hội.

Từ đầu năm 2025 đến nay, về cơ bản lĩnh vực đối ngoại đã đóng góp vào kết quả chung của Bộ Y tế trong việc thực hiện các nhiệm vụ Chính phủ giao, tăng cường phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trong việc triển khai các nhiệm vụ có liên quan, thực hiện các hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật, tổ chức triển khai các can thiệp chuyên môn theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, giảm chi tiêu hành chính, thực hiện tiết kiệm chống lãng phí, có kế hoạch đối phó với thiên tai, thảm họa, chủ động tăng cường gắn kết giữa tuyến trung ương và địa phương.

Bộ Y tế luôn luôn tích cực tham gia các hợp tác quốc tế song phương và đa phương; các diễn đàn, hội nghị quốc tế, tổ chức các đoàn ra do Lãnh đạo Bộ làm trưởng đoàn đi tham dự các hội nghị quốc tế quan trọng về y tế và tiếp đón các đoàn công tác của các quốc gia, tổ chức quốc tế sang thăm, làm việc, trao đổi kinh nghiệm triển khai công tác y tế.

Năm 2024, Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tổ chức khánh thành Trung tâm hợp tác với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về chuẩn bị, ứng phó với đại dịch và quản lý lâm sàng các bệnh truyền nhiễm. Bộ Y tế cũng đã tích cực vận động các tổ chức quốc tế để hỗ trợ kỹ thuật, tài chính cho phát triển ngành y tế.

Trong thời gian vừa qua, thực hiện nhiệm vụ được phân công, lãnh đạo Bộ Y tế đã tham gia các đoàn cấp cao của Đảng, Nhà nước đi công tác nước ngoài và đã ký được nhiều văn kiện hợp tác với các đối tác tương ứng trong các chuyến đi, góp phần quan trọng vào thành công chung của các chuyến công tác.

Qua hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực khoa học công nghệ, Việt Nam đã đạt được bước tiến đáng ghi nhận trong lĩnh vực phòng bệnh. Ngày 7 tháng 2 năm 2020, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Bộ Y tế đã thông báo đã nuôi cấy và phân lập thành công chủng mới của virus SARS‑CoV‑2 trong phòng thí nghiệm, trở thành một trong số rất ít quốc gia trên thế giới làm được điều này sớm. Thành tựu này đã mở ra khả năng chủ động trong việc xét nghiệm, xác định nguồn lây, nghiên cứu bộ gen virus và hỗ trợ phát triển sinh phẩm chẩn đoán, cũng như nền tảng để nghiên cứu vắc-xin. Điều này đã giúp Việt Nam nâng cao đáng kể năng lực chủ động trong phòng bệnh truyền nhiễm, từ đó góp phần tăng cường vị thế quốc tế.

Trong lĩnh vực sản xuất vắc xin, Việt Nam hiện đã tự sản xuất được nhiều loại vắc xin sử dụng trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng như vắc xin phòng lao (BCG), viêm gan B, bại liệt uống (OPV), bạch hầu – ho gà – uốn ván (DPT), sởi và vắc xin viêm não Nhật Bản. Một số vắc xin nội địa đã đạt tiêu chuẩn quốc tế và được WHO công nhận về hệ thống quản lý chất lượng. Bên cạnh đó, một số vắc xin phối hợp hoặc vắc xin mới vẫn được nhập khẩu để đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêm chủng. Việc duy trì năng lực nghiên cứu – sản xuất trong nước giúp Việt Nam chủ động hơn về nguồn cung, bảo đảm an ninh y tế, duy trì tỷ lệ bao phủ tiêm chủng cao và từng bước nâng cao khả năng tự chủ về công nghệ vắc xin trong thời gian tới.

Trong công tác phòng chống dịch bệnh, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng được quốc tế ghi nhận. Nước ta đã thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000 và loại trừ uốn ván sơ sinh từ năm 2005; gần đây, Tổ chức Y tế thế giới xác nhận Việt Nam thanh toán thành công bệnh mắt hột – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa. Công tác phòng chống lao có nhiều chuyển biến tích cực, tỷ lệ mắc và tử vong tiếp tục giảm theo đúng mục tiêu Chiến lược quốc gia, nhiều kỹ thuật chẩn đoán – điều trị tiên tiến được triển khai rộng rãi. Đối với HIV/AIDS, Việt Nam từng bước kiểm soát được dịch, duy trì tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng ở mức dưới 0,3%; độ bao phủ điều trị ARV ngày càng tăng, giúp giảm mạnh tỷ lệ tử vong liên quan đến AIDS. Những kết quả này cho thấy nỗ lực bền bỉ của hệ thống y tế và sự phối hợp của các tổ chức quốc tế trong việc kiểm soát, loại trừ và tiến tới chấm dứt nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Trong lĩnh vực khám chữa bệnh, việc chuyển giao kỹ thuật cao cũng như hợp tác quốc tế đã giúp Việt Nam đạt nhiều bước tiến rõ rệt. Công nghệ phẫu thuật robot đã được triển khai ở Việt Nam từ năm 2015 tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Từ đó, nhiều bệnh viện khác như Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, … đã áp dụng công nghệ phẫu thuật robot, từ ung thư, tiết niệu, đến nội soi thần kinh. Về ghép cơ quan kỹ thuật cao, thông qua chuyển giao khoa học công nghệ, Việt Nam đã thực hiện nhiều ca ghép phức tạp. Vào tháng 10/2024, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã thực hiện ca ghép tim và gan đồng thời. Đây là một bước tiến đặt Việt Nam vào nhóm quốc gia có khả năng ghép đa tạng phức tạp. Nhìn chung, việc chuyển giao và nội địa hoá các kỹ thuật cao (robot, ghép đa tạng) thông qua hợp tác quốc tế, đào tạo chuyên môn, hỗ trợ kỹ thuật đã giúp Việt Nam nâng tầm khám chữa bệnh, giảm khoảng cách với các nước phát triển, đồng thời tăng cường khả năng đáp ứng những bệnh lý rất phức tạp trong nước.

Việt Nam là thành viên tích cực và có trách nhiệm của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), luôn tuân thủ các cam kết quốc tế về y tế công cộng và chủ động tham gia các sáng kiến toàn cầu. Việt Nam hợp tác chặt chẽ với WHO trong xây dựng chính sách, tăng cường năng lực phòng chống dịch, phát triển hệ thống y tế và triển khai các chương trình ưu tiên như Tiêm chủng mở rộng, phòng chống bệnh truyền nhiễm, an toàn thực phẩm và y tế dự phòng. Thông qua việc tham gia đầy đủ các cơ chế báo cáo, chia sẻ dữ liệu, phối hợp kỹ thuật và đóng góp vào nỗ lực ứng phó các tình huống y tế khẩn cấp, Việt Nam khẳng định vai trò là một quốc gia có trách nhiệm, góp phần bảo đảm sức khỏe cộng đồng khu vực và toàn cầu.

Trước đó, trong năm 2023, Việt Nam đã đảm nhận vai trò nước chủ nhà đăng cai tổ chức Hội nghị lần thứ 49 của Hội đồng Điều hành Quỹ Toàn cầu (QTC). Nội dung chính của Hội nghị lần thứ 49 của Hội đồng Điều hành của Quỹ Toàn cầu lần này là cuộc họp nội bộ thường quy của Hội đồng Điều hành Quỹ nhằm mục đích thảo luận về các vấn đề quản lý, phân bổ nguồn quỹ cho các hoạt động đầu tư phòng, chống ba bệnh HIV/AIDS, Lao và Sốt rét ở các quốc gia, các hoạt động nghiên cứu nhằm hỗ trợ cho công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ở hơn 100 quốc gia mà Quỹ Toàn cầu đang quản lý và hỗ trợ.

Với vai trò nước chủ nhà đăng cai tổ chức Hội nghị cấp cao của QTC, Bộ Y tế Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc tiếp tục nỗ lực tăng nguồn lực trong nước cho công tác phòng, chống HIV/AIDS, Lao và Sốt rét theo chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới.

Đặc biệt, trong năm 2023, hoạt động hợp tác quốc tế của ngành Y tế được bình chọn là 1 trong 10 sự kiện nổi bật nhất trong năm. Trong năm 2023, ngành Y tế tiếp tục triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIII, nhiều hoạt động đối ngoại phong phú, thiết thực và đã có nhiều kết quả quan trọng góp phần tăng cường hội nhập quốc tế, phát triển hệ thống y tế cả chiều sâu và chiều rộng.

Để thu nhận được nhiều thành công hơn nữa, trên nền tảng của Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, ngành Y tế có đề xuất những nội dung và chính sách cụ thể nào, thưa ông?

Thời gian vừa qua, Bộ Chính trị và Trung ương đã ban hành nhiều Nghị quyết quan trọng, có tác động sâu sắc đến toàn ngành y tế, qua đó thúc đẩy hơn nữa chất lượng, hiệu quả của công tác chăm sóc sức khỏe người dân. Trong đó có thể kể đến các Nghị quyết như:

- Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

- Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Tại kế hoạch hành động của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 153/NQ-CP ngày 31/05/2025 của Chính phủ về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Bộ Y tế đã đưa ra các trọng tâm ưu tiên trên nhiều lĩnh vực như: nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đào tạo nhân lực; hợp tác quốc tế về quản lý khám, chữa bệnh; về y tế dự phòng, quản lý môi trường y tế; phát triển công nghiệp dược và trang thiết bị y tế. Đồng thời, Bộ Y tế đưa ra các giải pháp thực hiện, cụ thể như sau:

Về cơ chế, chính sách, Bộ Y tế tiếp tục rà soát, xây dựng và trình ban hành các luật, văn bản hướng dẫn để thực thi hiệu quả các lĩnh vực y tế; hoàn thiện các chính sách phù hợp thông lệ quốc tế, nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài và viện trợ phát triển chính thức; đồng thời xây dựng và triển khai các chương trình hợp tác quốc tế thực chất, hiệu quả, phù hợp với các Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Về tuyên truyền và nâng cao năng lực, Bộ Y tế tổ chức các chương trình truyền thông nhằm phổ biến chủ trương hội nhập quốc tế, đồng thời bồi dưỡng, đào tạo cán bộ ngành y tế, đặc biệt là cán bộ chuyên trách về hợp tác quốc tế, để nâng cao nhận thức và năng lực triển khai các cam kết hội nhập một cách thực chất, hiệu quả, đảm bảo mỗi đơn vị y tế đều có khả năng tham gia và hưởng lợi từ các cơ hội quốc tế.

Về tài chính, ngành y tế ưu tiên bố trí ngân sách hàng năm, đồng thời huy động nguồn lực xã hội và tài trợ từ các tổ chức quốc tế để bảo đảm các hoạt động hội nhập quốc tế được triển khai sâu rộng, bền vững.

Như vậy, các nghị quyết của Bộ Chính trị và Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết 59-NQ/TW và 72-NQ/TW, đã tạo luồng gió mới, là kim chỉ nam để toàn ngành y tế tiếp tục nâng cao năng lực, hợp tác quốc tế thực chất và hiệu quả, qua đó nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân Việt Nam.

-Trân trọng cảm ơn ông!

Thêm thỏa thuận hợp tác, nâng cao phúc lợi cho đoàn viên, người lao động ngành Y tế

Hợp tác y tế hướng tới 70 năm quan hệ hữu nghị Việt - Pháp