Phát động phong trào toàn dân bảo vệ môi trường vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp

Nếp sống xanh từ khu dân cư, hộ gia đình

Đề án của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nêu rõ, tại Việt Nam, yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Thời gian qua, hệ thống MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã triển khai nhiều phong trào thi đua, cuộc vận động, phát triển nhiều mô hình bảo vệ môi trường thiết thực, thu hút đông đảo đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia.

Cụ thể, trong các nhóm đối tượng thanh niên, phụ nữ, công nhân, nông dân, người cao tuổi, học sinh, sinh viên… đều đã có những phong trào, mô hình, sáng kiến hiệu quả như: "Ngày Chủ nhật xanh", "Gia đình 5 không, 3 sạch", "Tuyến phố văn minh không rác", "Đường hoa, đường cây xanh", "Dòng sông không rác", "Trường học xanh - sạch - đẹp"…

Mô hình "Ngày Chủ nhật xanh" đang được tổ chức tại nhiều địa phương, đơn vị. (Ảnh: Báo Chính phủ)

Tuy nhiên, theo đánh giá của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nhiều phong trào vẫn thiếu tính liên kết, chưa bền vững, chưa trở thành hoạt động thường xuyên ổn định, chưa hình thành thói quen và nếp sống "xanh - sạch - đẹp" trong cộng đồng.

Đề án nêu rõ, phong trào thi đua "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp" được triển khai ở tất cả các địa phương, cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân, trong đó mỗi đối tượng đều gắn với nội dung thi đua cụ thể.

Theo đó, phát động các phong trào: Thi đua xây dựng "Gia đình xanh - sạch - đẹp"; Thi đua xây dựng "Khu dân cư xanh - sạch - đẹp"; Thi đua xây dựng "Xã, phường xanh - sạch - đẹp"; Thi đua xây dựng "Cơ quan, đơn vị, trường học xanh - sạch - đẹp"; Thi đua xây dựng "Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp".

Đối với hộ gia đình, phong trào khuyến khích thực hiện "3 sạch" gồm sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ; không xả rác bừa bãi; phân loại rác tại nguồn; hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần; phát triển cây xanh, không gian xanh và chăm sóc cảnh quan xanh sạch đẹp.

Ở cấp khu dân cư, mục tiêu đặt ra là không còn bãi rác tự phát, không để rác thải tồn đọng; không có nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường; đường làng, ngõ xóm sạch đẹp; giữ gìn cảnh quan môi trường và thường xuyên tổ chức hoạt động vệ sinh tại địa bàn dân cư.

Phong trào cũng được triển khai tại xã, phường, trường học, cơ quan và doanh nghiệp với yêu cầu tăng cường thu gom, xử lý rác thải, giảm phát sinh chất thải nhựa, xây dựng cảnh quan xanh và duy trì hoạt động vệ sinh môi trường thường xuyên. Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất được khuyến khích ứng dụng công nghệ sạch, giảm phát thải và bảo đảm quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đề xuất lập "Tổ giám sát môi trường cộng đồng"

Một nội dung đáng chú ý trong Đề án là đề xuất thành lập "Tổ giám sát môi trường cộng đồng” tại các khu dân cư. Các tổ này có nhiệm vụ giám sát việc chấp hành quy định pháp luật về bảo vệ môi trường tại địa bàn; theo dõi, phát hiện và phản ánh kịp thời với cấp ủy, chính quyền và lực lượng chức năng về các hành vi vi phạm về bảo vệ môi trường.

Đề án cũng khuyến khích người dân tham gia giám sát môi trường; phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh gây ô nhiễm môi trường tại địa bàn. Tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát như hệ thống camera, tiếp nhận phản ánh của người dân qua nền tảng số.

Đề án còn đề xuất đưa nội dung thực hiện phong trào vào chương trình kiểm tra, giám sát chuyên đề và định kỳ của cấp ủy; gắn tiêu chí môi trường vào đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức Đảng và cá nhân đảng viên.

Theo kế hoạch, Lễ phát động phong trào "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp" dự kiến được tổ chức vào dịp Ngày Môi trường thế giới 05/6/2026. Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam sẽ ra lời kêu gọi. Định kỳ hàng năm Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới và phát động cả nước ra quân bảo vệ môi trường.

Để tăng sức lan tỏa, công tác tuyên truyền sẽ được triển khai đồng thời trên báo chí, phát thanh, truyền hình, mạng xã hội và nền tảng số; kết hợp tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư thông qua hệ thống loa truyền thanh, pano, áp phích và các buổi sinh hoạt cộng đồng.

Nhiều hoạt động cộng đồng cũng được đề xuất như các cuộc thi tìm hiểu kiến thức, sáng kiến, video clip, vẽ tranh, sáng tác ca khúc về bảo vệ môi trường dành cho học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên và người dân.

Theo phân công trong Đề án, các tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam sẽ triển khai phong trào thi đua phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đối tượng của tổ chức mình. Trong đó, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát động mô hình "Công sở xanh - sạch - đẹp", "Nơi làm việc không rác"; Hội Nông dân Việt Nam triển khai "Cánh đồng xanh - sạch - không rác"; Đoàn Thanh niên duy trì "Ngày Chủ nhật xanh", "Chiến dịch hè xanh tình nguyện", "Ngày thứ bảy tình nguyện"; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tiếp tục nhân rộng mô hình "Gia đình 5 không, 3 sạch", "Nhà sạch - ngõ đẹp", "Khu dân cư không rác thải nhựa"...

Đề án cũng đề xuất hệ thống khen thưởng nhiều cấp đối với các mô hình, tập thể và cá nhân tiêu biểu. Hàng năm, các gia đình, khu dân cư, cơ quan, trường học và doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn "xanh - sạch - đẹp" sẽ được bình xét, biểu dương ở cấp xã và cấp tỉnh. Định kỳ 5 năm, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam sẽ trao bằng khen cho các mô hình tiêu biểu toàn quốc và đề xuất Thủ tướng Chính phủ khen thưởng các điển hình có sức lan tỏa trong cộng đồng.

MTTQ Việt Nam rà soát các phong trào hình thức, triển khai "Tháng nghe dân nói" và "Thôn số"

Ông Trần Bá Phúc: Cần xây dựng ‘Mặt trận số’ để kết nối hiệu quả hơn với kiều bào