Nhật Bản mong muốn ký hiệp định CPTPP vào tháng 3/2018

Chính phủ Nhật Bản đang cố gắng thúc đẩy đàm phán Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay TPP-1 là phiên bản mới của Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) sau khi Hoa Kỳ tuyên bố rút khỏi. 11 thành viên của CPTPP hiện bao gồm Australia, Brunei, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Canada, Peru, Singapore, Việt Nam và Nhật Bản.

Các bộ trưởng của các quốc gia thuộc TPP họp mặt vào ngày 9/11 tại Đà Nẵng, Việt Nam

Được biết, mục tiêu của Nhật Bản là thỏa thuận CPTPP được Quốc hội nước này phê chuẩn ngay tại phiên họp được bắt đầu từ tháng Một và kết thúc vào tháng 6/2018. Bởi vậy, để kịp trình Quốc hội, đầu tháng Ba sẽ là thời điểm thích hợp nhất để các nước thành viên thông qua và đi đến ký kết.

Tuy nhiên, các điều khoản về quyền lao động và các vấn đề môi trường khác vẫn là điểm mấu chốt đối với hiệp định gồm 11 thành viên này.

Cuộc tranh luận, kể từ khi tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi TPP hồi đầu năm nay, xoay quanh các điều khoản mà Washington đưa ra trong suốt các cuộc đàm phán kéo dài, kết quả đã hình thành nên một kế sách thương mại của người tiền nhiệm Barack Obama.

Người dẫn đầu đoàn đàm phán Nhật Bản do Thủ tướng Shinzo Abe bổ nhiệm, ông Toshimitsu Motegi, đã có buổi gặp với Bộ trưởng Bộ công thương Việt Nam, ông Trần Tuấn Anh, tại Hà Nội để thảo luận về các quy định của TPP liên quan đến vấn đề quyền lao động, một điều khoản của hiệp định mà Việt Nam muốn trì hoãn.

Trong khi đó, Mexico là thành viên mong muốn sớm thực hiện các quy định về tranh chấp lao động. Đó là một trong những lý do để ông Motegi sẽ có mặt tại Mexico vào tháng sau như dự kiến, để cố gắng trung hòa nhu cầu khác biệt giữa hai thành viên này. Tuy nhiên, các điều khoản về lao động và các vấn đề khác vẫn có hiệu lực vào năm 2019 như 11 thành viên từng thỏa thuận trước đây.

Trong khi đó, Nhật Bản đang chuẩn bị chấp nhận loại bỏ hai điều khoản được yêu cầu bởi Malaysia và Brunei.

Theo dự kiến, các nhà đàm phán 11 nước thành viên CPTPP sẽ gặp nhau tại Nhật Bản vào cuối tháng Một, để xác nhận các điều khoản chi tiết của hiệp định. Sau đó văn bản sẽ được chuyển ngữ và tiếp tục tiến hành các thủ tục pháp lý ở mỗi quốc gia. Tokyo sẽ đứng ra xúc tiến việc ký kết một thỏa thuận cuối cùng vào cuối tháng Hai hoặc đầu tháng Ba năm sau. Sau đó, thỏa thuận thương mại sẽ chính thức đi vào giai đoạn thực thi tại mỗi quốc gia thành viên.

Chính phủ của Thủ tướng Abe đang có kế hoạch phê chuẩn một thỏa thuận hợp tác kinh tế với Liên minh châu Âu vào mùa thu năm 2018. Do đó, thất bại trong việc phê chuẩn TPP sẽ gây ra nhiều khó khăn cho nước này trong việc tiến hành đàm phán hai thỏa thuận thương mại lớn cùng một lúc.

Chile cũng muốn một vực dậy TPP càng sớm càng tốt. Chủ tịch Hạ viện nước này, Michelle Bachelet mong muốn thỏa thuận sẽ là một thành công cho chính quyền của mình trước khi người kế nhiệm Sebastian Pinera nhậm chức vào ngày 11/3. Chile đã đề xuất sẽ tổ chức lễ ký kết TPP.

TPP 11 sẽ có hiệu lực nếu 6 thành viên còn lại phê chuẩn. Nhưng quyết định của Canada vẫn là một dấu hỏi lớn.

Bảo Giang