Một số Thẩm phán còn ngại va chạm với chính quyền khi giải quyết vụ án hành chính

Trình bày Báo cáo của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao về công tác Tòa án năm 2018, Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Du cho biết: Năm 2018, lãnh đạo Tòa án nhân dân Tối cao đã chỉ đạo Tòa án các cấp thực hiện tốt 14 giải pháp đột phá để nâng cao chất lượng xét xử, trong đó tập trung làm tốt công tác đảm bảo áp dụng thống nhất pháp luật; triển khai thí điểm tăng cường hòa giải, đối thoại tại Tòa án; hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy Tòa án các cấp, đảm bảo hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đổi mới công tác đào tạo, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ, công chức; tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ, nhất là đối với các chức danh tư pháp; tập trung nguồn lực để cải thiện cơ sở vật chất, điều kiện, phương tiện làm việc cho các Tòa án.

Tòa án các cấp đã xét xử kịp thời, nghiêm minh nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng lớn.

Trong công tác giải quyết, xét xử các loại vụ án, các Tòa án đã hạn chế đến mức thấp nhất việc để các vụ việc quá thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật. Việc tranh tụng tại phiên tòa tiếp tục được chú trọng theo hướng thực chất, hiệu quả nên chất lượng xét xử được đảm bảo, tỷ lệ các bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Tòa án là 1,08%, đáp ứng yêu cầu Quốc hội đề ra.

Việc xét xử các vụ án hình sự đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người không có tội. Đã đưa ra xét xử kịp thời, nghiêm minh nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng lớn. Hình phạt mà Tòa án áp dụng đối với các bị cáo tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội, đúng quy định của pháp luật, vừa nghiêm khắc, vừa đảm bảo tính khoan hồng, đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình hiện nay…

Việc thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về hoạt động của các Tòa án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao báo cáo: Về cơ bản, các Tòa án đã đáp ứng các yêu cầu, chỉ tiêu mà các Nghị quyết của Quốc hội đề ra, cụ thể là: Việc tranh tụng tại phiên tòa được các Tòa án tiếp tục triển khai sâu rộng theo hướng thực chất. Chất lượng xét xử tiếp tục được bảo đảm và có tiến bộ, tỷ lệ các bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán giảm hơn cùng kỳ năm trước 0,21%.

Bên cạnh các kết quả đạt được trên các mặt công tác, hoạt động của các Tòa án thời gian qua cũng còn một số hạn chế, thiếu sót: Tỷ lệ giải quyết các vụ án hành chính và tỷ lệ quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm chưa cao; còn có trường hợp áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không đúng. Ngoài ra, vẫn còn để xảy ra một số trường hợp cán bộ, công chức Tòa án có hành vi vi phạm bị xử lý kỷ luật…

Trình bày báo cáo thẩm tra về công tác của ngành Tòa án, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết: Về công tác xét xử các vụ án hình sự, Ủy ban Tư pháp cơ bản tán thành với đánh giá của Tòa án nhân dân Tối cao về những kết quả đạt được. Năm 2018, công tác xét xử của Tòa án tiếp tục đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong kỳ báo cáo, chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người vô tội. Chất lượng tranh tụng tại phiên tòa được tăng cường. Hình phạt mà Tòa án áp dụng cơ bản bảo đảm nghiêm minh, đúng pháp luật. Việc cho các bị cáo hưởng án treo được kiểm soát chặt chẽ; số bị cáo được hưởng án treo đúng pháp luật đạt 99,3%. Việc Tòa án nhân dân Tối cao đã tiến hành công khai toàn bộ các bản án trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án, tạo điều kiện cho nhân dân giám sát và qua đó buộc mỗi Thẩm phán phải đề cao hơn nữa trách nhiệm; bố trí lại phòng xử án theo yêu cầu cải cách tư pháp, được dư luận đồng tình ủng hộ.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan. Một số trường hợp Tòa án tuyên mức án chưa tương xứng với tính chất và mức độ của hành vi phạm tội. Đối với công tác giải quyết các vụ, việc dân sự, chất lượng chất lượng công tác này còn một số hạn chế.

Qua giám sát của Ủy ban Tư pháp cho thấy, một số Thẩm phán còn nể nang, ngại va chạm với chính quyền địa phương trong quá trình giải quyết vụ án hành chính. Một số Tòa án còn có sai sót trong việc đánh giá chứng cứ, áp dụng pháp luật, chưa thực hiện đúng một số quy định về thời hạn tố tụng.

Xuân Hòa