Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam với vấn đề đảm bảo quyền con người ở Việt Nam

Vấn đề bảo đảm quyền con người ở Việt Nam

Quyền con người là phạm trù mang tính phổ quát, là giá trị chung của nhân loại và cũng là mục tiêu cơ bản của các dân tộc trong các cuộc đấu tranh vì hòa bình, dân chủ, công lý và tiến bộ xã hội. Ngày 10-12-1948, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua bản Tuyên ngôn Phổ quát về quyền con người (Universal Declaration of Human Rights - UDHR), lời mở đầu Tuyên ngôn đã ghi rõ: “Việc thừa nhận phẩm giá vốn có, các quyền bình đẳng và không thể tách rời của mọi thành viên trong gia đình nhân loại là cơ sở cho tự do, công bằng và hòa bình trên thế giới”. Theo Văn phòng Cao ủy nhân quyền Liên hợp quốc, “Quyền con người là những bảo đảm pháp lý mang tính phổ quát (universal legal guarantees) có tác dụng bảo vệ các cá nhân và nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc làm tổn hại đến nhân phẩm và tự do cơ bản của con người”.

Bảo đảm quyền con người là vấn đề được cả cộng đồng quốc tế cũng như mỗi quốc gia quan tâm, mục tiêu vừa nhằm đáp ứng các yêu cầu đối nội, thực hiện các cam kết với chính người dân của mình để giữ vững ổn định chính trị xã hội trong nước, vừa đáp ứng các yêu cầu đối ngoại, thực hiện các cam kết quốc tế mà quốc gia đã ký kết, tham gia. Tính đến nay, Liên hợp quốc và cơ quan nhân quyền quốc tế đã ban hành 09 công ước cơ bản, 30 tuyên ngôn, khuyến nghị, bộ quy tắc, bộ nguyên tắc liên quan vấn đề quyền con người, trong đó Việt Nam là thành viên của 07/09 công ước quốc tế[1].

Tuy nhiên, quyền con người cũng là một phạm trù lịch sử và mang tính giai cấp, tính chính trị - xã hội hết sức sâu sắc. Vấn đề quyền con người và bảo đảm quyền con người cũng có sự khác biệt nhất định giữa các quốc gia, dân tộc tuỳ thuộc vào đặc điểm chế độ chính trị, hệ tư tưởng, giá trị dân chủ, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, truyền thống văn hóa ở mỗi quốc gia, dân tộc, vùng miền trên thế giới. Điều đó dẫn đến vấn đề quyền con người đang là một trong những vấn đề nóng bỏng và gây tranh cãi nhất trên các diễn đàn quốc tế, Liên hợp quốc, có tác động trực tiếp đến mối quan hệ đối ngoại của các quốc gia cả trên bình diện song phương và đa phương. Việc thu hẹp khác biệt, bất đồng, thúc đẩy hiểu biết, chia sẻ đồng thuận giữa các quốc gia, bảo đảm cho các bạn bè đối tác hiểu về những giá trị đặc thù của mỗi nước trong vấn đề bảo đảm quyền con người là nhiệm vụ quan trọng mà các lực lượng làm công tác đối ngoại ở các quốc gia cần phải thực hiện, trong đó Việt Nam cũng không phải ngoại lệ.

Ở Việt Nam, vấn đề bảo đảm quyền con người đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm từ rất sớm. Ngay từ những ngày đầu cách mạng, với khẩu hiệu “người cày có ruộng”, “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặt mục tiêu cao nhất của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc là giành độc lập tự do cho đất nước, mang lại hạnh phúc ấm no cho nhân dân.

Trong các giai đoạn cách mạng, quan điểm chỉ đạo của Đảng ta đối với vấn đề quyền con người ngày càng phát triển, đồng bộ, được thể hiện trong các văn bản kiện Đại hội Đảng và nhiều chỉ thị, nghị quyết riêng về quyền con người và công tác bảo đảm quyền con người. Đảng ta xác định “quyền con người” luốn gắn chặt “quyền công dân”, “Nhà nước định ra các đạo luật nhằm xác định quyền công dân và quyền con người”, thể chế hóa các chỉ thị, nghị quyết về vấn đề công tác bảo đảm quyền con người trong Hiến pháp và hệ thống pháp luật. Từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946, đến bản Hiến pháp năm 2013, chế định quyền công dân ngày càng phát triển, các bộ luật có liên quan đến quyền công dân cũng ngày càng được hoàn thiện. Đảng và Nhà nước ta luôn nhận thức rõ vai trò quan trọng và sức mạnh của quần chúng nhân dân đối với sự nghiệp cách mạng; xác định lấy “nhân dân làm chủ thể trung tâm của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, “con người là trung tâm, chủ thể, là nguồn lực chủ yếu và mục tiêu của sự phát triển”; “mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ cuộc sống, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân, lấy hạnh phúc, ấm no của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu”; xây dựng nhà nước “của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân” và thực hành quyền dân chủ XHCN, thực hiện cơ chế “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” và gần đây thêm “dân giám sát, dân thụ hưởng”, lấy “sự hài lòng của người dân” làm bộ chỉ số đánh giá cho hiệu quả của cơ quan nhà nước, lấy hạnh phúc người dân làm trung tâm, thước đo cho sự phát triển của đất nước. Đây là định hướng quan trọng, là kim chỉ nam cho vấn đề bảo đảm quyền con người ở nước ta.

Việt Nam đạt nhiều thành tựu về bảo đảm quyền con người (Ảnh: Trang tin điện tử của Hội đồng lý luận Trung ương).

Trong thời gian qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn về bảo đảm quyền con người, khẳng định giá trị ưu việt của quyền con người xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng. Các quyền chính trị - dân sự; quyền kinh tế, văn hoá, xã hội; quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo, quyền của các nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội được pháp luật tôn trọng và bảo vệ. Những thành tựu phát triển của đất nước trong 80 năm qua, nhất là sau 40 năm đổi mới, là thực tế sinh động minh chứng cho những thành tựu của công tác bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

Từ một nước bị tàn phá sau chiến tranh và hàng chục năm bị bao vây cấm vận, Việt Nam đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội, đang trở thành một nước có tốc độ phát triển cao trong khu vực và trên thế giới. Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tăng từ khoảng 100 USD/người năm 1986 lên 4.700 USD/người năm 2024, vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ 33 thế giới với quy mô kinh tế gần 500 tỷ USD. Tỷ lệ nghèo đóiđã giảm đáng kể, từ 70% năm 1986 (theo tiêu chí cũ), xuống còn 1,93% vào năm 2024 (dựa trên chuẩn nghèo đa chiều mới). Chính phủ Việt Nam đang đẩy mạnh “Chương trình xoá nhà tạm, nhà dột nát” cho nhân dân, phấn đấu trong năm 2025 hoàn thành gần 300.000 căn nhà. Công tác xoá đói giảm nghèo có bước đột phá mạnh; chất lượng y tế, giáo dục nâng lên, tuổi thọ trung bình tăng, chỉ số phát triển con người HDI thuộc nhóm cao trên thế giới. Tuổi thọ trung bình của người dân cũng được cải thiện đáng kể, tăng từ 62 tuổi năm 1990 lên 75 tuổi trong năm 2024. Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam tăng gần 50% từ năm 1990, HDI của Việt Nam đạt 0,492 điểm. Đến năm 2022, con số này tăng lên 0,726 điểm, thuộc nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Tỷ lệ học sinh đi học và hoàn thành chương trình tiểu học đạt 92,08%, đứng ở tốp đầu của khối ASEAN. Tỷ lệ trẻ em đến trường đạt 91,7%. Công tác bảo đảm bình đẳng giới đạt nhiều tiến bộ, tỷ lệ nữ tham gia chính trị ngày càng tăng. Số nữ đại biểu Quốc hội (khóa XV) có 151 người, chiếm tỷ lệ là 30,26%. Các đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ, như: phụ nữ, trẻ em, người nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm đặc biệt với các chủ trương, chính sách, quy định pháp luật bảo đảm quyền con người.

Đoàn Việt Nam tham gia khóa họp lần thứ 58 Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc tại Geneva, Thụy Sĩ (Ảnh: TTXVN).

Những thành tựu phát triển kinh tế xã hội gắn với bảo đảm quyền con người ở Việt Nam được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Việt Nam là thành viên có uy tín ở nhiều diễn đàn quốc tế về nhân quyền và tiếp tục được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, là minh chứng về sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với các thành tựu bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam với vấn đề bảo đảm quyền con người ở Việt Nam

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn coi công tác nhân quyền là một trong những công tác có tầm quan trọng chiến lược, huy động sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và người dân, trong đó có các cơ quan làm công tác đối ngoại và đối ngoại nhân dân. Các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trong hệ thống Mặt trận tổ quốc, trong đó Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã tích cực tham gia và có những đóng góp quan trọng vào công tác bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

Xuất phát từ đặc điểm của đối ngoại nhân dân là kênh đối ngoại linh hoạt, mềm dẻo, đi “từ trái tim đến trái tim”, là tiếng nói của quảng đại quần chúng nhân dân, giúp giải quyết hiệu quả công tác bảo đảm quyền con người, các lực lượng làm công tác đối ngoại nhân dân trong đó có Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã tích cực tham gia vào công tác đảm quyền con người theo hai hướng chính:

Thứ nhất, triển khai công tác vận động các nguồn lực và sự hỗ trợ của bạn bè đối tác quốc tế góp phần bảo đảm quyền con người. Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã phát huy vai trò chủ chốt trong công tác vận động bạn bè quốc tế, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài viện trợ, tài trợ hàng ngàn chương trình dự án và phi dự án với số tiền giải ngân hàng năm đạt trên dưới 300 triệu USD.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam triển khai có hiệu quả công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài phục vụ phát triển kinh tế xã hội và bảo đảm quyền con người (Ảnh: Báo Quân đội nhân dân).

Theo thống kê chưa đầy đủ, từ năm 1989 đến nay, công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài đã được khoảng 6,3 tỷ USD, hỗ trợ cho các lĩnh vực thiết yếu như: y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, khắc phục hậu quả chiến tranh, bình đẳng giới, xóa đói giảm nghèo, tạo dựng sinh kế cho người dân, nhất là những nhóm yếu thế, trong đó có nạn nhân chất độc da cam, bom mìn, người khuyết tật. Riêng 02 năm vừa qua, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam vận động trên 200 tỷ đồng để ủng hộ nạn nhân thiên tai bão lũ; gần 90 tỷ đồng xây 1400 căn nhà hưởng ứng Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát của Chính phủ; hiện đang tiếp tục triển khai vận động để tham gia chương trình xây dựng các trường học ở các xã khu vực biên giới. Các tổ chức hữu nghị thành viên cũng đã tích cực vận động bạn bè, đối tác hỗ trợ triển khai những dự án rất có ý nghĩa trị giá hàng trăm ngàn USD, góp phần khắc phục hậu quả chiến tranh, hỗ trợ xây dựng các căn nhà cho người nghèo ở những địa phương chịu hậu quả chiến tranh, thiên tai, rà phá hàng trăm ngàn bom mìn, vật liệu chưa nổ (UXO), quyên góp hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam và người khuyết tật... Những nỗ lực nói trên của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã góp phần tích cực vào việc cải thiện, nâng cao điều kiện sống, qua đó đóng góp vào công tác bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

Thứ hai, tổ chức công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại nhằm gia tăng hiểu hiết, đồng thuận, chia sẻ, thấu hiểu của bạn bè quốc tế về về vấn đề bảo đảm quyền con người ở Việt Nam phù hợp với thực tế điều kiện phát triển kinh tế xã hội và truyền thống văn hoá của Việt Nam. Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã tích cực triển khai các hoạt động tuyên truyền đối ngoại, quảng bá về các thành tựu phát triển kinh tế xã hội, thông tin cho bè bạn quốc tế tình hình thực tế khách quan, phản bác những thông tin xuyên tạc về thành tựu bảo đảm quyền con người ở Việt Nam. Thực hiện phương châm “sự thật tự cất lên tiếng nói”, [cd2] Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã tổ chức cho nhiều đoàn bạn bè quốc tế vào Việt Nam dự các sự kiện chính trị đối ngoại, tham quan, giao lưu nhân dân, trực tiếp chứng kiến các thành tựu kinh tế, văn hóa, xã hội, trực tiếp gặp gỡ trao đổi với người dân. Đồng thời tổ chức tốt công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại tại các diễn đàn đa phương, khu vực và quốc tế, phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc sự thật về vấn đề quyền con người ở Việt Nam.

Hội thảo khoa học “Tôn giáo qua các nền văn hóa” do Viện Dân tộc và Tôn giáo- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, Hội Việt-Mỹ và các đối tác Mỹ tổ chức, tháng 3/2025. (Ảnh: Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam).

Các hoạt động do Liên hiệp các tổ chức hữu nghị triển khai thời gian qua đã có tác động rất tích cực, góp phần làm cho các đối tác, bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về tình hình và công tác bảo đảm quyền con người ở Việt Nam, giảm thiểu khác biệt, định kiến, hạn chế tác động do thông tin sai lệch về tình hình bảo đảm quyền con người ở Việt Nam. Nhiều bạn bè quốc tế, kể các các đoàn chức sắc tôn giáo, sau khi chứng kiến thực tế tình hình phát triển ở Việt Nam, các thành tựu bảo đảm quyền con người, an sinh xã hội, sinh hoạt tôn giáo, đã thay đổi quan điểm rõ rệt theo hướng nhìn nhận tích cực về tình hình bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đón đoàn Mục sư Tin lành quốc tế tháng 12/2024. (Ảnh: Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam).

Chứng kiến tinh thần phấn khởi lòng tự hào dân tộc của người dân, nhất là của giới trẻ, nhiều bạn bè quốc tế đã tự rút ra những kết luận hoàn toàn trái ngược với những thông tin không xác thực, không thiện chí ở bên ngoài. Các bạn đánh giá Việt Nam đang đi trên con đường đúng đắn, và nhận định người dân Việt Nam, nhất là giới trẻ, đang rất lạc quan về triển vọng phát triển tươi sáng của dân tộc, không như những gì đang diễn ra ở nhiều nước hiện nay, người dân và giới trẻ cảm thấy rất bất định và bi quan về hòa bình và phát triển, từ đó cho rằng Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các cơ quan Việt Nam nên chia sẻ thông tin rộng rãi hơn ở các nước về mô hình và con đường phát triển của Việt Nam hiện nay.

Đoàn Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam thăm Trung tâm đào tạo tình nguyện viên của giáo hội Tin lành Mormon và dự Hội thảo quốc tế tại bang Utah, Hoa Kỳ, tháng 10/2024. (Ảnh: Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam).

Tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức, người lao động Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam trong 75 năm qua, phát huy những thành tựu đã đạt được trong thời gian gần đây, thời gian tới Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên sẽ tiếp tục bám sát các chủ trương chỉ đạo của Đảng, phát huy vai trò nòng cốt, chuyên trách về đối ngoại nhân dân để tham gia bảo đảm và thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam thông qua việc nâng cao hiệu quả vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài và các đối tác hỗ trợ công tác xoá đói giảm nghèo, nâng cao mức sống của người dân. Đồng thời, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò cây cầu đoàn kết hữu nghị, thông qua tổ chức các hoạt động đối ngoại nhân dân song phương và đa phươngở trong và ngoài nước để chuyển tải thông tin khách quan, trực tiếp cho các bạn chứng kiến những thành tựu phát triển kinh tế xã hội, việc chăm lo cho đời sống nhân dân, để tăng thêm sự hiểu hiết, đồng thuận, chia sẻ, thấu hiểu và ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với Việt Nam trong công tác bảo đảm quyền con người.