Khơi dậy sức sống văn hóa Khmer trong thời đại số

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, văn hóa các dân tộc thiểu số luôn được Đảng và Nhà nước xác định là bộ phận hữu cơ của nền văn hóa Việt Nam, là nguồn lực nội sinh quan trọng và là di sản quý báu góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng nhưng thống nhất của nền văn hóa dân tộc.

Đồng bào Khmer sở hữu kho tàng văn hóa đặc sắc. (Ảnh: MT)

Theo Thứ trưởng, đồng bào Khmer sở hữu kho tàng văn hóa đặc sắc với hệ thống chùa Phật giáo Nam tông, các lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, tiếng nói, chữ viết và tri thức dân gian phong phú. Đây là những giá trị cần được gìn giữ và phát huy mạnh mẽ trong giai đoạn hiện nay.

Thời gian qua, việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các chương trình mục tiêu quốc gia và các đề án bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số đã giúp công tác bảo tồn văn hóa Khmer đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều loại hình di sản được kiểm kê, phục dựng; các lễ hội, nghệ thuật truyền thống tiếp tục được duy trì; đời sống văn hóa của đồng bào Khmer từng bước được nâng cao.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Một số loại hình văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một; đội ngũ nghệ nhân ngày càng lớn tuổi trong khi việc truyền dạy cho thế hệ trẻ còn gặp nhiều khó khăn. Quá trình đô thị hóa, di cư lao động và tác động của kinh tế thị trường cũng đang làm thay đổi không gian văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer.

Tăng cường đưa văn hóa Khmer vào trường học, hoạt động du lịch và các sản phẩm công nghiệp văn hóa. (Ảnh: MT)

“Việc bảo tồn văn hóa Khmer không chỉ là nhiệm vụ văn hóa mà còn là nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy khẳng định.

Phát biểu chào mừng hội nghị, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, thành phố hiện có hơn 543.000 người Khmer, chiếm 14,11% dân số toàn thành phố. Đây là địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống với đời sống văn hóa truyền thống phong phú, giàu bản sắc.

Hiện toàn thành phố có 120 ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer; trong đó có 2 ngôi chùa được xếp hạng di tích quốc gia là Chùa Khơ Leng và Chùa Dơi; 9 ngôi chùa được xếp hạng di tích cấp thành phố. Thành phố cũng có 6 nghệ nhân dân tộc thiểu số được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể; sở hữu 16 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ cùng nhiều loại hình nghệ thuật đặc sắc của đồng bào Khmer.

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer thời gian qua luôn được quan tâm. (Ảnh: MT)

Theo lãnh đạo thành phố, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer thời gian qua luôn được quan tâm. Năm 2025, thành phố tổ chức thành công Lễ hội Oóc Om Bóc – Đua ghe Ngo, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa. Song song đó, các cấp ủy, chính quyền địa phương cũng triển khai nhiều chính sách dân tộc, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer; hỗ trợ phát triển kinh tế, tạo việc làm, giữ gìn an ninh trật tự và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tại hội nghị, nhiều tham luận chuyên sâu đã được trình bày xoay quanh các nội dung như: bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Khmer trong giai đoạn hiện nay; bảo tồn di tích văn hóa Khmer tại Cần Thơ; đổi mới hoạt động bảo tồn văn hóa gắn với phát triển kinh tế, du lịch; gìn giữ nghệ thuật biểu diễn truyền thống và đào tạo nguồn nhân lực kế thừa nhằm bảo tồn văn hóa Khmer Nam Bộ.

Đặt cộng đồng Khmer vào vị trí chủ thể của công cuộc bảo tồn văn hóa

Đáng chú ý, nhiều ý kiến cho rằng muốn bảo tồn hiệu quả văn hóa Khmer cần đặt cộng đồng vào vị trí chủ thể. Các nghệ nhân, sư sãi, người có uy tín trong cộng đồng cần được tạo điều kiện để truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ; đồng thời tăng cường đưa văn hóa Khmer vào trường học, hoạt động du lịch và các sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh việc bảo tồn các giá trị nguyên gốc, nhiều đại biểu cũng đề xuất cần có cơ chế hỗ trợ các mô hình bảo tồn gắn với phát triển sinh kế, du lịch cộng đồng và kinh tế văn hóa. Đây được xem là hướng đi phù hợp nhằm vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer trong điều kiện mới.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: MT)

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội nghị là việc ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn di sản văn hóa Khmer. Nhiều ý kiến đề xuất đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa Khmer; ghi hình, lưu trữ các loại hình nghệ thuật dân gian, nghi lễ, lễ hội truyền thống; đồng thời tăng cường quảng bá trên các nền tảng số nhằm lan tỏa giá trị văn hóa Khmer đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước.

Trong khuôn khổ hội nghị, chiều cùng ngày, các đại biểu đã khảo sát thực tế và học tập kinh nghiệm bảo tồn văn hóa Khmer tại Câu lạc bộ Dàn nhạc ngũ âm, ghe Ngo ở quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ. Hoạt động giúp các đại biểu có thêm góc nhìn thực tiễn về công tác gìn giữ, truyền dạy và phát huy các giá trị văn hóa Khmer tại cộng đồng.

Hội nghị lần này không chỉ là dịp đánh giá toàn diện công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer thời gian qua mà còn mở ra nhiều định hướng, giải pháp cho giai đoạn tiếp theo. Trong đó, việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, nâng cao đời sống người dân và phát huy vai trò chủ thể văn hóa của cộng đồng Khmer được xem là hướng đi trọng tâm nhằm giữ gìn “hồn cốt” văn hóa dân tộc trong dòng chảy phát triển hiện đại.

Rộn ràng không khí bầu cử tại vùng đồng bào Khmer ở Cần Thơ Những ngày này, tại các phum sóc có đông đồng bào Khmer sinh sống trên địa bàn thành phố Cần Thơ, không khí chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 trở nên rộn ràng, sôi nổi. Cờ hoa, băng-rôn, khẩu hiệu được trang trí khắp các tuyến đường, trụ sở và khu dân cư. Đồng bào Khmer tích cực tìm hiểu thông tin về các ứng cử viên, sẵn sàng tham gia ngày hội lớn của toàn dân với tinh thần trách nhiệm và niềm tin vào lá phiếu của mình.

Cần Thơ họp mặt mừng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer Chiều 8/4/2026, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Cần Thơ tổ chức họp mặt mừng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer, với sự tham dự của gần 500 đại biểu là chức sắc, sư sãi, cán bộ và người có uy tín trong cộng đồng.