Đổi mới công tác tín ngưỡng, tôn giáo để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Lấy nhân dân, trong đó có đồng bào có đạo làm trung tâm đổi mới

Sau 10 năm thực hiện Kết luận số 02/KL-ĐCT ngày 29/12/2015, công tác tín ngưỡng, tôn giáo của Mặt trận đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần tăng cường tập hợp, đoàn kết các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. MTTQ Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với các tôn giáo và các tầng lớp nhân dân; đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào các tôn giáo. Hầu hết Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã tích cực tham gia xây dựng, phản biện xã hội đối với các chủ trương, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo; tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo; quan tâm phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo trong các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động; xây dựng, phát huy vai trò của chức sắc, chức việc, cốt cán phong trào; góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bước vào giai đoạn từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, công tác tín ngưỡng, tôn giáo của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội đứng trước những yêu cầu mới. Việc vận động, tập hợp, đoàn kết các tôn giáo và đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc kế thừa những kết quả đã đạt được, đồng thời đòi hỏi tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước. Vì vậy, ngày 05/6/2026, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã ban hành Kết luận số 02/KL-MTTW-ĐCT về đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn mới.

Điểm nhấn xuyên suốt của Kết luận là yêu cầu "Lấy nhân dân, trong đó có đồng bào các tôn giáo là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của đổi mới". Điều đó đòi hỏi mọi hoạt động phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào có đạo.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài thăm, chúc mừng Tòa Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội và Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam Vũ Văn Thiên nhân dịp Giáng sinh 2025, ngày 19/12/2025. (Ảnh: MTTQ Việt Nam)

Công tác tín ngưỡng, tôn giáo không thể chỉ dừng ở việc phổ biến chủ trương, chính sách hoặc xử lý vụ việc phát sinh theo cách tiếp cận hành chính đơn thuần. Tôn trọng những nhu cầu chính đáng, tạo điều kiện để đồng bào các tôn giáo tham gia nhiều hơn vào đời sống xã hội là yêu cầu xuyên suốt của quá trình đổi mới.

Tham luận của MTTQ Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI nhấn mạnh quan điểm lấy sự thụ hưởng của nhân dân làm nền tảng để xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Với công tác tín ngưỡng, tôn giáo, điều đó đồng nghĩa với việc đồng bào có đạo được lắng nghe, được tôn trọng và tạo điều kiện tham gia vào những vấn đề chung của cộng đồng.

Kết luận cũng đặt ra yêu cầu phát huy tốt hơn vai trò của chức sắc, chức việc, nhà tu hành và người có uy tín trong cộng đồng tôn giáo. Đây là lực lượng có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của tín đồ, đồng thời là cầu nối quan trọng giữa Mặt trận với đồng bào có đạo; góp phần tuyên truyền, vận động, lan tỏa những giá trị tốt đẹp và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.

Đổi mới phải đi đôi với phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm". Điều đó đòi hỏi xác định rõ trách nhiệm trong nắm tình hình, đối thoại, tiếp nhận kiến nghị, theo dõi kết quả giải quyết và phản ánh kịp thời những nguyện vọng hợp pháp, chính đáng của đồng bào có đạo. Công tác tín ngưỡng, tôn giáo chỉ thực sự đi vào chiều sâu khi trách nhiệm được phân công cụ thể và việc thực hiện được kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Đổi mới công tác tuyên truyền, vận động trong thời đại số

Một điểm mới nổi bật của Kết luận số 02/KL-MTTW-ĐCT là yêu cầu "đổi mới công tác thông tin, tuyên truyền, vận động, thích ứng với chuyển đổi số trong công tác tín ngưỡng, tôn giáo" như một nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong bối cảnh đời sống xã hội và môi trường truyền thông thay đổi nhanh chóng, công tác tuyên truyền, vận động cần chuyển từ cách tiếp cận thiên về truyền đạt thông tin sang tăng cường tương tác, lắng nghe và đồng hành cùng đồng bào các tôn giáo.

Kết luận yêu cầu "đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động, tiếp xúc, đối thoại, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo", đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong khai thác, tập hợp và phản ánh ý kiến của người dân thông qua "Cổng Mặt trận số" tiếp nhận kiến nghị 24/7. Những yêu cầu này hướng tới việc mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin, tạo điều kiện để đồng bào các tôn giáo phản ánh tâm tư, nguyện vọng thuận lợi và kịp thời hơn.

Chuyển đổi số không thay thế sự hiện diện trực tiếp của Mặt trận ở cơ sở. Kết luận yêu cầu thường xuyên tổ chức các hoạt động thăm hỏi, tiếp xúc, động viên, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của chức sắc, chức việc, nhà tu hành các tôn giáo nhân dịp lễ trọng của tôn giáo, lễ tết của dân tộc và các sự kiện quan trọng của tôn giáo, tín ngưỡng. Đồng thời, định kỳ tổ chức tiếp xúc, đối thoại với các vị chức sắc, chức việc, lãnh đạo các tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo; tham gia giải quyết hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền, cơ quan chức năng giải quyết kịp thời các đề xuất, kiến nghị của các tôn giáo, tín ngưỡng theo quy định của pháp luật. Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đồng bào các tôn giáo cần gắn với trách nhiệm theo dõi, phản ánh và kiến nghị giải quyết; bảo đảm những đề xuất, kiến nghị hợp pháp, chính đáng được tiếp nhận và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật.

Kết luận dành dung lượng đáng kể cho nhiệm vụ xây dựng các kênh truyền thông chính thống của Mặt trận trong công tác tín ngưỡng, tôn giáo. Theo đó, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội cần "xây dựng và vận hành hiệu quả các kênh thông tin, truyền thông chính thống"; "quan tâm đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội"; "kịp thời cung cấp thông tin chính xác, minh bạch về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo và kết quả hoạt động xã hội của các tín ngưỡng, tôn giáo". Cùng với đó là yêu cầu nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo (AI) cho đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp.

Trong bối cảnh không gian mạng tác động ngày càng sâu rộng đến đời sống xã hội, Kết luận yêu cầu "kịp thời phát hiện, đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo; các âm mưu, hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, chống phá, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tham gia định hướng dư luận xã hội, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định chính trị - xã hội để xây dựng và phát triển đất nước bền vững".

Việc chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, minh bạch và phản ánh khách quan đời sống tín ngưỡng, tôn giáo cũng là cách để thu hẹp khoảng trống thông tin - môi trường mà các thông tin sai lệch thường lợi dụng để lan truyền. Đấu tranh với các thông tin xuyên tạc vì thế không tách rời nhiệm vụ truyền thông chính thống, lắng nghe và giải quyết những nguyện vọng chính đáng của đồng bào có đạo.

Phát huy giá trị tốt đẹp và nguồn lực của tôn giáo vì sự phát triển đất nước

Kết luận số 02/KL-MTTW-ĐCT nhấn mạnh nhiệm vụ phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của tôn giáo; khuyến khích, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tôn giáo tham gia các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, hoạt động an sinh xã hội, nhân đạo, từ thiện, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. Đây là nội dung xuyên suốt, thể hiện quan điểm nhất quán của Mặt trận trong việc tập hợp, phát huy sức mạnh của đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI cho biết, Việt Nam hiện có hơn 27 triệu tín đồ các tôn giáo, chiếm khoảng 26,97% dân số cả nước. Đồng bào các tôn giáo luôn đồng hành cùng dân tộc, sống 'tốt đời, đẹp đạo', tích cực tham gia các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động an sinh xã hội, từ thiện, nhân đạo.

Tinh thần ấy cũng được phản ánh trong nhiều tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI. Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp tục khẳng định truyền thống "Hộ quốc an dân", phát huy tinh thần nhập thế, đồng hành cùng dân tộc trong bối cảnh mới. Đại diện Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm vận động đồng bào Công giáo sống tốt đời, đẹp đạo, hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước, tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, chăm lo an sinh xã hội và thực hiện các chương trình hành động của Mặt trận. Những kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy việc phát huy nguồn lực tôn giáo luôn gắn với lợi ích của cộng đồng và sự phát triển của đất nước.

Kết luận cũng yêu cầu phát hiện, biểu dương, nhân rộng các mô hình tiêu biểu, cách làm sáng tạo, các điển hình tiên tiến trong đồng bào các tôn giáo. Việc ghi nhận và lan tỏa những cách làm hiệu quả, những tấm gương tiêu biểu góp phần phát huy các giá trị tốt đẹp của tôn giáo, tạo động lực cho các phong trào thi đua yêu nước và tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Củng cố đồng thuận xã hội, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh mẽ, thông tin lan truyền nhanh chóng và các thế lực thù địch gia tăng lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để xuyên tạc, chống phá, Kết luận số 02/KL-MTTW-ĐCT đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác nắm bắt dư luận xã hội, chủ động nhận diện và xử lý những vấn đề phát sinh liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo.

Đáng chú ý, Kết luận yêu cầu "kịp thời phát hiện, đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo; các âm mưu, hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, chống phá, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tham gia định hướng dư luận xã hội, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định chính trị - xã hội".

Việc đấu tranh với các thông tin sai lệch cần đi đôi với việc chủ động cung cấp thông tin chính xác, lắng nghe và giải quyết kịp thời những nguyện vọng chính đáng của đồng bào có đạo. Khi những kiến nghị hợp pháp được tiếp nhận, xử lý và những đóng góp tích cực của đồng bào các tôn giáo được ghi nhận, lan tỏa, đồng thuận xã hội sẽ được củng cố từ cơ sở, góp phần nâng cao sức đề kháng trước các luận điệu xuyên tạc.

Đây là nền tảng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thành công của Đại hội MTTQ Việt Nam thể hiện sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Ông Trần Bá Phúc: Cần xây dựng ‘Mặt trận số’ để kết nối hiệu quả hơn với kiều bào